• Culture

    Eurowizyjne szaleństwo / Melodifestivalens feber

    Nie darowałabym sobie gdybym nie popełniła na blogu posta o dzisiejszym szwedzkim świecie. Dzień finału Melodifestivalen uchodzi niemalże do rangi święta narodowego w Szwecji.  A jak się człowiek wychował w Polsce to słyszał nie raz, że dzień świąteczny należy święcić. Więc razem z milionami Szwedów i ja dzisiaj zasiadam przed telewizorem by uczestniczyć w tym wielkim wydarzeniu. Albo przynajmniej włączę ten festiwal szlagierów w tle. Mam dzisiaj gości i chociaż hipotetycznie moglabym zalożyć, że skoro w odwiedziny przybywają Szwedzi to na pewno będą chcieli oglądać Mello, to nie można zapomnieć że zawsze istnieja wyjatki od głównej reguły.

    Wiecie, dzisiaj sobie właśnie uświadomiłam, ze w tym roku mija jedenaście lat odkąd obejrzałam finał Melodifestivalen po raz pierwszy. Miałam wtedy 16 lat i byłam totalnie zakochana w szwedzkiej muzyce pop.
    Tak sie zdarzylo ze w finale 2010 z piosenka nr 6  wystepowal piosenkarz, którego no cóż, przyznam Wam się szczerze, skrycie kochałam. Chociaż nie wiem czy określenie skrycie jest tak do końca trafne. Prawda jest taka, że wszyscy wiedzieli o tym moim crushu.

    Historia ta rozpoczęła się w 2008 roku, kiedy przypadkowo odkryłam go na youtubie. A jako, że byłam nastolatką o gorącym sercu, od razu zapałałam wielkim uczuciem. Gadania o nim nie było końca, a nawet razem z Kasią, którą zresztą poznałam na oficjalnej stronie tego artysty, pisałyśmy o nim bloga. Prowadziłyśmy też fanclub i wysyłałyśmy mejle do polskich radiostacji żeby tak któregoś dnia się obudzić i usłyszeć tego naszego Olę w polskim radiu.

    I wiecie co, marzenia się spełniają. Te nasze nastoletnie marzenia totalnie się spełniły, bo Olka, tak go zdrobniale nazywałyśmy, zaczęli puszczać w Radiu Zet, a potem Rmf Fm. Głosowałyśmy wtedy jak szalone, żeby pomóc zdobyć jego piosenkom najwyższe miejsca na listach przebojów. A Szwedzkie fanki pomagały! Nie lada wyzwaniem było wyjaśnić co i jak i gdzie w te polskie słowa kliknąć, żeby zagłosować, ale jakoś się udawało.
    To wszystko dawne dzieje, blog już dawno zniknął z internetu, ale wtedy był platformą zrzeszającą wszystkich fanów Oli w Polsce.

    Nigdy później i nigdy wczesniej nie bylam niczyja fanką na takim poziomie jak wtedy. To zauroczenie Olą sprawiło, że zakochałam się w Szwecji. Lata bycia w jego fanclubie daly mi mnostwo wspanialych znajomosci! Wiele z nich przetrwało próbę czasu i chociaż Ola ruszył nową scieżką kariery, a moje gusta muzyczne tez nieco wydoroślały i przez to sie zmieniły to i tak mam do tego czasu ogromny sentyment.

    Niedawno Dagens Nyheter opublikowalo artykuł mówiący o badaniach, wskazujących na to, że ta muzyka której słuchalo się w wieku 14 lat wpływa na nas najbardziej i najsilniej zapisuje sie w pamieci. No to widzicie, dostałam naukowy dowód na to, że gdyby nie Ola to by mnie tu w Szwecji nie było. Występ Oli w Melodifestivalen dał początek mojej totalnej fascynacji Melodifestivalen I Eurowizją. W latach nastoletnich fascynacja ta przejawiała sie regularnym kibicowaniem Szwecji i siedzeniem przed telewizorem z wymalowaną na twarzy szwedzka flagą, jednocześnie czatując z innymi fankami szwedzkiej muzyki pop na gadugadu i msnie.

    Na studiach postanowiłam bardziej naukowo zająć się tą kwestią i wybrałam Eurowizję na temat mojej pracy licencjackiej. Badałam w jaki sposób Eurowizja wpływa na tożsamość Szwedów.
    Żeby zdobyć materiały przygotowałam ankietę po szwedzku i spędziłam jedno słoneczne popołudnie w Karlskronie zagadując Szwedów i rozmawiając z nimi o Eurowizji.
    I wiecie co, z mojego doświadczenia wynika, że Szwedzi uwielbiają rozmawiać o Eurowizji i o Melodifestivalen. Duma narodowa ich rozpiera! Nie wszystkich, bo oczywiście są też i tacy co się wstydzą przyznać, że Eurowizję lubią i oglądają. I wtedy mówią, że oni to tam nieszczególnie lubią, ale no oglądają, bo znajomi oglądają. A wiecie jak sprawdzić czy Szwed ma w sobie Eurowizyjnego bakcyla? Puśćcie mu Carolę.
    Jeśli zanuci, zatańczy, albo chociaż potupie nóżką w rytm Fångad av en stormvind to na pewno szlagier mu w duszy gra.

    Jag hade inte förlåtit mig själv om jag inte hade skrivit ett inlägg om den svenska ”högtid” som man firar i Sverige idag. Melodifestivalens final är på många sätt lik andra svenska högtider. Svenska nationella färger uppmärksammas och familjer och vänner samlas för att fira tillsammans. Jag ska också delta i firandet ikväll, eller åtminstone ha Melodifestivalen på i bakgrunden. Jag har nämligen gäster på besök och är inte hundra procent säker om de är lika förtjusta i Melodifestivalen som jag. Hypotetiskt skulle jag kunna anta att de gärna kommer titta, men vi får se hur situationen utvecklas under kvällen. Alla behöver väl inte tycka om Mello lika mycket.

    Idag kom jag underfund med att det har gått 11 år sedan jag såg Melodifestivalens final för första gången. Jag var sexton då och helt kär i svensk popmusik. Men största anledningen till att jag tittade på finalen 2010 var att min hemliga crush var med. Hemlig…. vet inte riktigt om det ordet är helt korrekt i detta sammanhang. Den crushen var i själva verket inte så hemlig. Alla visste att jag har varit Olas beundrare.

    Allt började år 2008 när jag hittade ett av hans uppträdanden på youtube. Jag var 14 år, en tonåring tjej med varmt hjärta som hade lätt att utveckla stora känslor för fina företeelser som fångat hennes intressen. Jag pratade om Ola hela tiden, i skolan, ute på gården när jag lekte med mina tjejkompisar. Och tillsammans med Kasia, som jag lärde känna på Olas officiella webbsida, skrev vi en blogg om honom. Vi skapade även en polsk fanklubb, en plattform där alla polska fans kunde mötas online och diskutera senaste rykten och skvaller från den svenska kändisvärlden. Vi försökte dessutom sprida Olas musik i Polen. En gång bestämde vi oss att skicka mejl till polska radiostationer för att uppfylla drömmen om att höra Olas låtar i polsk radio.

    Och vet ni vad? Drömmen blev till verkligheten. Sedan gällde det bara att rösta på hans låtar på polska musiklistor. Svenska tjejer som var med i den officiella fanklubben hjälpte till. Jag minns att vi försökte förklara hur man gjorde, det var inte så lätt för radiostationernas webbsidor var ju helt på polska. De lyckades dock väldigt bra med att hitta rätt knapp och rösta. Tillsammans fick vi Olas låtar att hamna på första plats på olika poplistor i Polen. Allt det här tillhör numera det förflutna, men minnen sitter fortfarande djupt och värmer i hjärtat.

    Jag hade aldrig tidigare och aldrig senare varit någons beundrare på detta sätt. Den erfarenheten fick mig att utveckla varma känslor för Sverige och viljan att följa min väg med Sverige i huvudfokus. Tack vare Olas fanklubb fick jag underbara vänner. En del vänskaperna har stått sig genom alla dessa år. Även om Ola har valt en ny karriärväg och min musiksmak har förändrats känner jag alltid ett slags positiv nostalgi när jag tittar tillbaka.  

    Dagens Nyheter har nyligen publicerat en artikel om en forskning som visar att musiken man lyssnade på som 14-åring påverkar oss som mest och sätter djupaste spåren i minnet . Således fick jag en förklaring till varför jag är här i Sverige. Hade det inte varit Ola, hade jag kanske aldrig utvecklat detta intresse. Olas uppträdande i Melodifestivalen gav även upphov till mitt Melodifestivalen/Esc – intresse. Som tonåring brukade jag engagera mig i ämne genom att måla svenska flaggan på kinden och titta på festivalen och heja på Sverige hemifrån, samtidigt som jag chattade på Gadu Gadu och MSN messenger med andra fans. Men när jag började studera Scandinavian Studies kunde jag ta tag i ämnet på allvar och valde Melodifestivalen som temat för min C-uppsats.

    Syftet med uppsatsen var att undersöka förhållandet mellan festivalen och den svenska identiteten. Metoden var en enkätundersökning. För att samla material åkte jag till Karlskrona och tillbringade en solig eftermiddag på att snacka med folk om Melodifestivalen och Eurovision. Det visade sig att jag valde ett ämne som många tyckte om och var villiga att prata om. Jag hade inga problem att få svar på mitt frågeformulär. Det verkar som att svenskar tycker om att prata om ESC och även de som inte tycker om den vet vad festivalen handlar om. Jag har även en teori om hur man kan kolla om man har att göra med ett Mellofan. Spela Carolas låt när du är i samma rum med den personen. Börjar hen sjunga, dansa, nynna eller åtminstone stampa foten i takt till musiken då är det tecknet på att schlager spelar i hens hjärta.

    Carola wygrała Eurowizję w 1991r. Szwedzi wygrali aż SZEŚĆ razy. Jako że jestem fanką festiwalu szlagierów (Schlagerfestivalen – taka oficjalna nazwa na Melodifestivalen funkcjonowała w Szwecji do 1967r.) to potrafię daty wszystkich zwycięstw wyrecytować z pamięci. (Czy to już przesada?)

    1974 – Abba z piosenką Waterloo, 1984 – cudowni bracia Herreys tańczący w złotych butach w rytm Diggilo Diggile. 1991– wspomniana wyżej Carola. 2004 Charlotte Perreli, która w tym roku również bierze udział i wszystko wskazuje na to, że dalej ma się świetnie, bo na scenie, wciąż niezmiennie, towarzyszy jej ten sam power.
    2012 Loreen z utworem Euphoria. A w 2015 Måns Zelmerlöw z utworem Heroes.
    Swoją drogą do finału Melodifestivalen trafiła w tym roku dziewczyna, która dwa lata temu nagrała w duecie z Månsem utwór Walk with me.
    Dotter, bo tak nazywa się artystka, wystąpi dziś wieczorem z utworem ”Little Tot”. Tekst piosenki kierowany jest do przyszłego pokolenia:

    Little tot, when you grow up
    Sort out what’s right
    You don’t wanna be like us

    Carola vann Eurovision Song Contest år 1991. Sverige har vunnit SEX gånger och eftersom jag är ett fan av Schlagerfestivalen kan jag alla dessa datum utantill. (Är jag så galen på riktigt?).

    1974 vinner Abba med låten Waterloo. Här behöver man inte säga mer. Alla vet ju vilka Abba är och alla kan deras låtar. 1984 tar charmiga bröderna Herreys segern. De dansar på scenen i sina gyllene skor och får alla att bli glada. 1991 ovannämnt Carola. 2004 Charlotte Perreli, som är med i finalen även i år! Allt tyder på att hennes schlagerhjärta slår i samma glada takt och sprider lika mycket energi nu som för 17 år sedan. 2012 vann Loreen med låten Euphoria och 2015 Måns Zelmerlöw med låten Heroes. I årets final finns ett bidrag som enligt mig låter i samma anda som Måns bidrag för 6 år sedan och därmed har kanske chansen att vinna? Jag tänker på artisten Dotter och hennes låt Little Tot. En rytmisk historia med dolt budskap till framtida generationen.

    Little tot, when you grow up
    Sort out what’s right
    You don’t wanna be like us

    Utwór rytmiczny i w dodatku z głębszym przesłaniem, aktualnym w obecnych czasach. Eurowizja lubi takie klimaty. Jak myślicie ma szanse wygrać?

    Kiedy Szwecja w maju 2016 roku organizowała Eurowizję u siebie, ja akurat byłam w Warszawie na konferencji Närmare Norden, by w ramach panelu literatura i kultura opowiedzieć o moich badaniach. Wnioski do jakich doszłam w mojej pracy licencjackiej to: Melodifestivalen wzmacnia w Szwedach poczucie przynależności, wzmacnia tożsamość, jak również jest uznawany za tradycję (86% ankietowanych przyznało, że zgadza się z tym stwierdzeniem). Daje okazję do gromadzenia się przed telewizorami w towarzystwie bliskich i wspólnego świętowania. Świetuję się nie tylko z najbliższymi, ale z całym narodem, który w tym dniu kieruje całą uwagę na to wydarzenie muzyczne.

    A czy Wy dzisiaj też będziecie świętować?

    Eurovision Song Contest gillar sådana bidrag. Men vi får se vad som kommer hända ikväll.

    När Sverige anordnade Eurovision i maj 2016 var jag i Warszawa för att delta i en konferens och berätta om min forskning kring Eurovision. I mitt uppsatsarbete har jag kommit fram till att ESC och Melodifestivalen väcker känslan av samhörighet och gemenskap och är inte bara en underhållning utan också en tradition i Sverige.
    86% av de som deltog i undersökning svarade att de i hög grad instämmer med påståendet: ”Att titta på ESC och/eller Melodifestivalen har blivit en tradition i Sverige” och 82% av de tillfrågade känner sig stolta över Sverige när landet vinner festivalen.

    Hur känner ni kring Melodifestivalen och ESC?

  • Culture

    Dzień kobiet / Internationella kvinnodagen

    Z okazji dnia kobiet zabieram Was dzisiaj w podróż w czasie. Zapraszam na post inspirowany słowami kobiet żyjących w Szwecji w 1923.

    Czym się zajmowały, co je ciekawiło, jakie pytania kłębiły się w ich głowach?  

    Odpowiedzi na te pytania dostarczy nam magazyn „Husmodern” (pol. tłum. Pani domu), na który natknęłam się w weekend, buszując po szwedzkich loppisach.

    Czasopismo zostało stworzone przez kobiety i dla kobiet i wydawane było w Szwecji w latach 1917-1988.
    Jego założycielki to: Thora Holm-Lundberg, konsultantka w sprawach dla domu, (szw. hemkonsulent) oraz dziennikarka i pisarka Elsa Nyblom.

    Idag, på internationella kvinnodagen vill jag bjuda er alla på en resa till 1920-talets Sverige. Inspirationen till dagens inlägg har jag hittat i en gammal tidning som jag fyndade på en loppis i helgen. Tidningen heter Husmodern och gavs ut i Sverige mellan 1917 och 1988. Den skapades av kvinnor och skrivits för kvinnor. Grundarna till tidningen var Thora Holm-Lundberg – hemkonsulent och Elsa Nyblom – författare och journalist.

    Vad sysslade 1920-talets kvinnor i Sverige med? Vad hade de för intressen? Vilka frågor ville de få svar på?

    Dessa frågor kommer jag besvara i texten nedan med hjälp av nr 18 av tidningen Husmodern som gavs ut år 1923.

    Portret Signe Trygger

    Porträtt av Signe Trygger

    Artykuł o Signe Trygger / Artikeln om Signe Trygger

    Nr 18 wydany w maju 1923 zdobi okładka z portretem Signe Trygger. Okładka jest zapowiedzią artykułu pod tytułem Żona premiera z wykształceniem wyższym.
    Signe była studentką botaniki i jedną z założycielek kobiecego ugrupowania studenckiego w Uppsali.
    Po ukończonych studiach poślubiła Ernesta Tryggera, który w latach 1923-1924 sprawował urząd premiera Szwecji, a w latach 1928-1930 ministra spraw zagranicznych.

    Omslaget till tidningens artonde nummer som gavs ut i maj 1923 innehåller ett fotografi som visar porträtt av Signe Trygger.  I tidningen finns även en hel artikel som tar upp hennes historia. “En statsministerfru med akademisk bildning” lyder titeln.
    Signe var naturvetare och studerade botanik. Under sin studietid var hon även aktiv i  Uppsala kvinnliga studentförening. Efter att ha slutfört utbildningen gifte hon sig med. Ernest Trygger som var Sveriges statsminister 1923-1924 samt utrikesminister 1928-1930.

    Ugrupowanie, do którego przynależała, powstało w 1892 roku i walczyło o równe prawa kobiet w środowiskach studenckich. Jedna z pierwszych podjętych przez nie akcji dotyczyła szwedzkich czapek studenckich.

    Na zakończenie roku szkolnego w ostatniej klasie szkoły średniej szwedzkie uczennice i szwedzcy uczniowie zakładają na głowy charakterystyczne czapki studenckie. Obecnie są one powszechnie dostępne i stanowią stały element obchodów ukończenia jednego z etapów edukacji.

    Ale nie zawsze tak było. Pod koniec XIX w. kobietom nie wolno było nosić studenckich czapek publicznie.
    Kobiety kończące edukację otrzymywały studencką czapkę i papierową torebkę, do której należało czapkę schować i zabrać ze sobą do domu. Kobiece ugrupowanie studenckie w Uppsali postanowiło więc zaprotestować przeciwko temu. Studentki umówiły się, że w czasie obchodów Nocy Walpurgii, 1:ego maja oraz podczas wiosennych uroczystości założą czapki wbrew panującemu zakazowi. Tym sposobem chciały pokazać, że kobietom należy się równe traktowanie w środowiskach studenckich. 

    Z artykułu dowiadujemy się, że Signe była kobietą, która poświęcała równie dużo czasu swoim zainteresowaniom co obowiązkom domowym. Była gadatliwa i lubiła mówić co myśli. Ponoć jej mottem było przysłowie wywodzące się z satyr francuskiego pisarza Nicolasa Boileau-Despreauxa:« J’appelle un chat, un chat et Rollet un fripon. », co po polsku można przetłumaczyć przy pomocy wyrażenia „nazywać rzeczy po imieniu”.

    Uppsala kvinnliga studentförening grundades 1892 och dess mål var att kämpa för kvinnors rättigheter i studentkretsar. Första aktion som föreningen organiserade gällde studentmössor.

    Studentmössan är en viktig symbol för gymnasieelever i Sverige och en beståndsdel av skolavslutningsfirande. Numera är de allmänt tillgängliga men det har inte alltid varit så.

    I slutet av 1800-talet var det inte tillåtet för kvinnliga studenter att ha på sig studentmössa offentligt.
    Efter en avslutad utbildning fick kvinnorna gömma sina mössor i pappkassar så att ingen kunde se. Uppsala kvinnliga studentförening valde att protestera genom att ta på sig mössorna trots förbjudet under Valborg, Första maj och vårfesten. På detta sätt ville de visa att kvinnor förtjänar samma rättigheter som män i studentkretsar.

    Av artikeln framgår det även att Signe var en riktigt intressant kvinna, frispråkig och aktiv. Hon ägnade dessutom lika mycket tid åt sina intressen som hon ägnade åt hushållssysslor. Hon var pratglad och hennes motto löd: J’appelle un chat, un chat et Rollet un fripon.
    Citatet kommer från en fransk 1700-talets författare Nicolas Boileau-Despreaux och betyder att man ska tala klarspråk och kalla saker med deras riktiga namn.

    Zainteresowania kobiet lat 20. XXw

    1920-talets kvinnors intressen

    Pytania do redakcji/ Läsarnas frågor

    Z pytań do redakcji opublikowanych na łamach pisma można wnioskować, że kobiety lat 20. interesowały się w dużej mierze zdrowiem, savoir-vivrem, modą, urodą, dbaniem o dom, gotowaniem, szyciem, ogrodnictwem, ale również szukały odpowiedzi na pytania dotyczące kwestii edukacji.

    Innym tematem, który budził ciekawość ówczesnych kobiet, był wystrój wnętrz. Na jednej ze stron tygodnika natknęłam się na interesujący artykuł autorstwa Signe Silow zatytułowany „Kilka słów o elektronicznej oprawie oświetleniowej”, który rozpoczyna się słowami:

    „Jednym z najważniejszych czynników jeśli chodzi o tworzenie komfortu i wygody w domu jest oświetlenie, a mimo to jest ono często lekceważone i używane nieprawidłowo. Dlatego też często słyszy się o ludzkiej tęsknocie do czasów gdy lampy naftowe i świece stearynowe oświetlały domostwa w dzień powszedni jak i od święta. Ale jako że teraz z wielu powodów, nie licząc kilku przypadków, nie do pomyślenia jest powrót do tych staromodnych źródeł oświetlenia, należy jak najlepiej wykorzystać to, co nam teraz zaoferowano – światło elektryczne.”

    Dalej przy pomocy szkiców i opisów autorka dzieli się z czytelnikami poradami na temat właściwego doboru lamp i oświetlenia elektrycznego, tak by współgrało z wystrojem domostwa i dodawało mu uroku, a nie działało na jego niekorzyść.

    Genom att läsa frågorna som läsarna skickade till tidningens redaktion kan man konstatera att till 1920-talets kvinnors intressen hörde bland annat: etikettregler, hälsa, skönhet, mode, hushållssysslor, matlagning, skrädderi, trädgårdsarbete. Några ställde även frågor kring möjligheter för inlärning och utbildning.

    Ett annat ämne som väckte dåtidens kvinnors intresse var heminredning. På en av tidningens sidor hittade jag en väldigt spännande läsning under titeln Några ord om elektrisk armatur. Författaren Signe Silow börjar sin artikel med dessa ord:

    ”En av de viktigaste faktorerna då det gäller att skapa trevnad och behag i ett hem är belysningen, och dock försummas och missbrukas just denna så ofta. Därför tala också människor alltjämt med saknad om den tid, då fotogenlampor och stearinljus lyste i våra hem såväl i helg som söcken. Men då det nu är otänkbart och av många orsaker ej heller önskvärt att återgå till dessa gammaldags ljuskällor, annat än i undantagsfall, får man söka göra det bästa av det som nu står oss till buds, det elektriska ljuset.”

    Vidare med hjälp av ritningarna beskriver författaren hur man skall göra för att välja rätt belysning. Hon presenterar dessutom tips om vilken elektrisk armatur som passar bäst för hemtrevnad i olika rum.

    Några ord om elektrisk armatur av Signe Silow

    Jakiej pracy szukały kobiety lat 20.

    1920-talets vanligaste yrken

    Ogłoszenia o pracę / Jobbannonser

    Strona z ogłoszeniami w tygodniku Husmodern dostarcza nam wiele informacji o rodzajach prac jakie oferowano młodym kobietom w latach 20. XXw. oraz o pracach, które kobiety chętne były podjąć. Nauczycielki, pielęgniarki, opiekunki do dzieci, kucharki czy pomoc domowa to zawody, które dominowały stronę w ogłoszeniami tygodnika kobiecego. Wśród ogłoszeń znajdziemy jedno dotyczące poszukiwania pracy biurowej przez dziewczynę, która ukończyła kurs księgowości.

    Pracy w jakich zawodach szukają kobiety na rynku szwedzkim obecnie?

    Z ciekawości zajrzałam na stronę centralnego biura statystycznego w Szwecji. Z danych statystycznych na rok 2019 wynika, że najwięcej kobiet w grupie wiekowej 16-64 lata zatrudnionych było w takich zawodach jak:

    1. pielęgniarstwo  i opieka społeczna,
    2. opiekunka do dziecka,
    3. nauczyciel szkolny,
    4. sprzedawca sklepowy,
    5. nauczyciel przedszkolny 

    Podczas gdy mężczyźni w Szwecji w grupie wiekowej 16-64 lata zatrudnieni byli w największej ilości na stanowiskach:

    1. Magazynier
    2. Programista
    3. Przedstawiciel handlowy
    4. Kierwca ciężarówki
    5. Pracownik przemysłu drzewnego.

    Annonssidan i tidningen är en källa till intressanta uppgifter om arbetsmöjligheter för unga kvinnor under 1920-talet. Lärarinnor, sjuksköterskor, barnsköterskor, kokerskor eller hushållerskor var bland de vanligare befattningar som kvinnorna sökte då och som erbjöds i annonserna. En annons handlade om en tjej som sökte kontorsarbete efter att ha gått en kurs i bokföring.

    Och vilka yrken söker sig kvinnorna helst till i Sverige numera?

    För att hitta svar besökte jag SCBs webbsida. Bland de vanligaste yrkena för kvinnor i Sverige år 2019 fanns:

    1. Undersköterskor, hemtjänst, hemsjukvård och äldreboende
    2. Barnskötare
    3. Grundskollärare
    4. Butikssäljare
    5. Förskollärare

    Vanligaste yrkena för män i Sverige år 2019 var däremot:

    1. Lager- och terminalpersonal
    2. Mjukvaru- och systemutvecklare
    3. Företagssäljare
    4. Lastbilsförare
    5. Träarbetare, snickare, m.fl.

    Jeżeli chcecie poczytać więcej na ten temat odsyłam Was do poniższych linków.

    Mer information hittar ni via nedan länkarna.

    Husmodern, nr 18, 1923

  • Culture,  Food

    Szwedzka kuchnia – polska kuchnia Svensk matkultur – polsk matkultur

    Dzisiaj będzie o jedzeniu.
    Mam nadzieję, że nie zabieracie się za czytanie tego posta o pustym żołądku, bo istnieje ryzyko, że słowa, które przeczytacie i załączone zdjęcia wywołają u Was burczenie w brzuchu.

    Jestem wielką miłośniczką jedzenia. Mój partner zresztą też. Tym samym gotowanie, pieczenie, spożywanie i trawienie to czynności, które wypełniają sporą część naszej wspólnej codzienności.

    Uwielbiamy próbować nowych rzeczy. Kiedy podróżujemy zawsze odkrywamy miejscowe rarytasy.
    A w czasie pandemii dzięki przygotowywaniu w domu smaków inspirowanych kuchniami świata, mogliśmy zamienić klimat szwedzki na nieco bardziej egzotyczny. I poczuć się niemal jak w podróży. Swoją drogą polecam Wam bardzo takie kulinarne eksperymentowanie. Oczywiście jeśli lubicie i sprawia Wam to przyjemność.

    Dagens inlägg kommer handla om mat. Så jag hoppas att ni är mätta och belåtna och att ni inte läser detta på tom mage. Är ni hungriga då varnar jag att det kan börja kurra i magen när ni tittar på nedan bilderna och läser om alla dessa spännande maträtter som jag kommer presentera idag.

    Jag är en stor matentusiast och min sambo älskar också mat. Så tillredning av mat, baka, äta och smälta är vardagens favoritaktiviteter.

    Vi älskar att prova nya maträtter. När vi reser försöker vi alltid hitta ställen där vi kan smaka på lokala delikatesser. Och nu under pandemin har vi lagat mat från världens alla hörn för att få fram den resekänsla man saknar. Om ni tycker att matlagning är roligt rekommenderar jag att ägna några stunder varje vecka åt att experimentera med mat.

    Gotowanie daje nam duże poczucie spełnienia. Super jest znaleźć przepis, zrealizować go, posmakować i stwierdzić, że danie wyszło naprawdę dobre. A potem jeszcze się tym przepisem z kimś podzielić. I zobaczyć, że je aż mu się uszy trzęsą.

    A jak pięknie jest widzieć jak ktoś dla Ciebie gotuje i się stara. Wymyśla własne kulinarne kreacje, dodaje sekretne składniki. Eksperymentuje, bo jemu to sprawia przyjemność i bo wie, że Tobie to też sprawi radość.

    Jedzeniem można cuda tworzyć, można okazywać miłość, można świętować sukcesy,  można zajadać smutki i stymulować wydzielanie endorfin. Takie niby nic, stały element codzienności, a tak dużą ma moc.

    Maten ger oss en tillfredställande känsla. Visst är det underbart att hitta ett recept, laga mat enligt det, sedan smaka och inse att den blev riktigt bra? Och sedan dela maträtten med någon och få höra att personen tycker om den. Och få se att hen äter så att öronen skakar. (Ett vanligt polskt ordspråk: om maten smakar då skakar öronen).

    Det är riktigt fint att se att någon tycker om att laga mat till dig och lägger till hemliga ingredienser som gör maträtten extra god. Och att hen trivs med att göra det. Ömsesidig glädje.

    Personligen tycker jag att maten kan göra mirakel. Det kan vara ett sätt att visa kärlek. Med god mat kan man fira framgångar, äta upp sorgen. Det man äter kan få hjärnan att utsöndra endorfiner. Vi ska inte underskatta matens makt.

    Raz w tygodniu siadamy więc do stołu z naszym tygodniowym planerem i wymyślamy menu na cały tydzień. Inspiracji szukamy gdzie tylko się da.
    W naszych głowach, wśród ulubionych smaków z dzieciństwa, w książkach kucharskich, wśród dań polskiej kuchni i dań kuchni szwedzkiej, w serialach i oczywiście z wielką pomocą Internetu.

    Z moich kulinarnych obserwacji wynika że tradycyjną kuchnię polską i tradycyjną kuchnię szwedzką łączy całkiem sporo. Obie te kuchnie lubują się w potrawach mięsnych udekorowanych różnego rodzaju sosami i podawanych w towarzystwie ziemniaków. 

    Na stołach króluje też kapusta pod najróżniejszymi postaciami, na przykład w formie gołąbków (kåldolmar) albo w wersji zapiekanej (kålpudding). Bardzo podobne do naszych klusków śląskich są szwedzkie kroppkakor, a raggmunkar w smaku i przygotowaniu przypominają nasze placki ziemniaczane. Elementem, który niewątpliwie dodaje szwedzkości tym potrawom jest borówka brusznica (lingon). Smak ukochany przez Szwedów. Ja osobiście też darzę ten owoc wielkim uwielbieniem.

    En gång i veckan sätter vi oss ner och planerar veckans meny. Vi letar efter inspiration överallt.
    I våra minnen, bland barndomens favoriträtter, i kokböcker, bland traditionella polska och svenska recept. Och givetvis på nätet.

    Det traditionella polska köket och det traditionella svenska köket har ganska mycket gemensamt. I båda fall hittar man mycket kött, potatis och såser i recepten.

    Kål i olika variationer är vanligt både på de svenska och polska borden. Vi äter kåldolmar i Polen som liknar de svenska. Svenska kroppkakor påminner mycket om polska kluski slaskie och vi har en maträtt som heter placki ziemniaczane och görs likadant som raggmunkar.  

    Mięso w tradycyjnych przepisach zamieniamy na farsz sojowy, który sprawdza się wyśmienicie i następnie przystępujemy do gotowania.

    A oto kilka inspiracji z naszych tygodniowych menu.

    När vi lagar mat byter vi ut köttet mot sojafärs. Den funkar perfekt i vegetarisk matlagning.

    Idag kommer jag även bjuda på några mattips.

    Kulinarne inspiracje / Mattips

    Risotto

    Risotto pomidorowe z gorgonzolą

    Jeżeli macie ochotę na kulinarną podróż do Włoch polecamy risotto pomidorowe z gorgonzolą z tego przepisu: https://www.kwestiasmaku.com/przepis/risotto-pomidorowe-z-gorgonzola
    Do tego lampka wina, świece, włoska muzyka w tle i miły wieczór gwarantowany.

    Tomatrisotto med gorgonzola och soltorkade tomater

    Längtar ni till Italien så rekommenderar vi den maträtten. Med levande ljus, ett glas vitt och italiensk musik i bakgrunden får man garanterat en lyckad kväll. Receptet kommer från en polsk webbsida. Är ni nyfikna och behöver hjälp med översättning hör av er så hjälper jag.

    Bigos

    Wegetariański bigos

    Zatęskniło mi się za polską, więc wczoraj przez kilka godzin gotowaliśmy bigos.
    Na jadłonomia.com znalazłam przepis na bigos doskonały. Tak go nazwała autorka i taki też jest. Wódkę w przepisie zamieniliśmy na dwie łyżki whisky, bo w Szwecji nie tak łatwo zdobyć żubrówkę albo żołądkową gorzką. Reszta składników pozostała bez zmian. Pachniało tak, jak w Polsce pachną święta.  

    https://www.jadlonomia.com/przepisy/bigos-wegetarianski-doskonay/

    Vegetarisk polsk kålgryta – BIGOS

    Jag har saknat Polen så för att få lite Polen hemma i Sverige lagar vi polsk mat ibland. Igår lagade vi en polsk kålgryta. I det traditionella receptet har man mycket kött men eftersom vi äter mest vegetariskt hemma blev det en vegogryta istället. Receptet är inte särskilt komplicerat.

    Gör så här:

    Ta en stor lök och stek den i stor gryta. Lägg till ett kilo hackad surkål (polsk surkål på burk hittar du i alla stora affärer i Sverige) och häll i en liter vatten.
    Krydda med 10 stycken pepparkorn, 1 tsk salt, 4 stycken kryddpepparkorn, 2 lagerblad, 3 nejlikor, 1 tsk kummin, ½ tsk koriander. Koka i en timme.
    Lägg till ett halvt kilo hackad vitkål och 400g champinjoner förstekta med smör. Lägg till 10 stycken torkade plommon och 4 msk sojasås. Koka en timme till. Lägg till två msk plommonmarmelad och två msk whisky.
    Låt koka i en timme till. Ät dagen efter och njut av den polska traditionella maträtten i den vegetariska versionen.

    Grochówka / Ärtsoppa

    Grochówka i naleśniki

    Szwedzki czwartkowy klasyk. Ponoć tradycją stało się jedzenie grochówki w Szwecji właśnie w czwartki, bo piątek kiedyś i tutaj był dniem postnym. Średniowieczna katolicka Szwecja raczyła się więc grochówką i zajadała deserem w postaci naleśników żeby napełnić żołądki przed piątkowym nakazem powstrzymywania się od pokarmów. Dlaczego akurat naleśnikami? Ciężko znaleźć źródła, które mówią coś więcej na ten temat, ale uwierzcie, grochówka i naleśniki to świetne połączenie. 
    Początkowo było mi ciężko w to uwierzyć. Jednak kiedy Simon przygotował po raz pierwszy właśnie ten mix, odważyłam się spróbować i przepadłam totalnie.
    Nie jemy tych dań w każdy czwartek, wszystko z umiarem, żeby nie spowszedniało. Ale akurat jutro jest ten czwartek kiedy na naszym stole zagości ten tradycyjny lunch i już się nie mogę doczekać.

    Przepis pochodzi z książki kucharskiej Mat och Minnen autorstwa Tore Wretmana. Tore Wretman to taki szwedzki Robert Makłowicz lat 50-tych. Znany szwedzki kucharz-celebryta, autor pierwszego programu radiowego i telewizyjnego o gotowaniu.

    A i wiecie co jest szwedzkim składnikiem, który sprawia, że tutejsza grochówka jest wyjatkowa dobra – szwedzka musztarda!

    Jeżeli zgłodnieliście i macie ochotę przetestować ten przepis, dajcie znać to podeślę!

    Ärtsoppa och pannkakor

    Det äter alla på torsdagar i Sverige. Traditionen har sina rötter i medeltiden då Sverige var katolskt och fredagen var dagen för att fasta. Dagen innan fastan åt man sig mätt med fet soppa och pannkakor till efterrätt. Varför blev det just pannkakor? Svårt att hitta några bra källor som talar om det. Och för mig var det även svårt att tänka sig äta den kombinationen för ett tag sedan. Men när min sambo lagade soppan och serverade med en extra god senap och sedan fixade pannkakor till, blev jag helt såld på den svenska traditionella torsdagslunchen. Receptet min sambo använder kommer från Tore Wretmans kokbok. Han var Sveriges första “kändiskock” och programledare för ett matradioprogram på 1950-talet och sedan även för det första matlagningsprogrammet på teve.

    Vi äter inte samma lunch varje torsdag. Men nu på torsdag kör vi det traditionella. Jag ser verkligen fram emot det!

    Naleśniki / Pannkakor

    Tacofredag czyli piątek z tacos

    Od ponad 30 lat nieodłącznym elementem szwedzkich piątków jest tacos. Tradycję tę Szwedzi zawdzięczają mężczyźnie o imieniu Lars-Olof Mattsson.

    Matsson w 1989 roku przejął po swoim ojcu firmę Nordfalks specjalizującą się początkowo w sprzedaży przypraw, a następnie postanowił rozszerzyć jej działalność, wprowadzając na rynek szwedzki texmex.

    Do tego kroku mieli zainspirować go znajomi ze Szwajcarii. Pewnego dnia Matsson otrzymał od nich zaproszenie na kolację z obietnicą wyśmienitego wieczoru, podczas któego zaserwowali właśnie tacos. Idea piątkowego wieczoru spędzonego w gronie bliskich przy szybkim, smacznym i przyprawionym w ciekawy sposób posiłku wydała się Mattsonowi idealna jako baza dla kampanii reklamowej, która miała na celu zachęcenie Szwedów do rozpoczęcia weekendowego lenistwa właśnie w towarzystwie teksykańsko-meksykańskich produktów.

    Kampania okazała się sukcesem, a taco nazywane jest obecnie szwedzką potrawą narodową. Firma Nordfalks zmieniła nazwę na Santa Maria i na jej stronie można obecnie znaleźć najróżniejsze przepisy na taco.

    U nas też taco gości. Czasem w piątek, czasem w niedzielę. Zależy kiedy nas najdzie ochota.

    Smacznego i oby reszta tygodnia mijała Wam pysznie!

    Tacofredag

    Det behöver jag inte förklara på svenska för alla svenskar vet vad tacofredag innebär. Den traditionen har vi inte i Polen. Men vem vet, det kanske kommer någon gång. Kanske någon polack lyckas marknadsföra texmex så briljant som Lars-Olof Mattsson – Santa Marias grundare. Att få folk att förknippa den snabba och enkla maträtten med fredagsmys och en mysig måltid med nära och kära gjorde ju Santa Maria till ett miljardföretag. Och nu när vi äter tacos på fredagar har vi just Santa Marias produkter på våra bord.

     Smaklig måltid och ha en fortsatt trevlig vecka!