Culture

Dzień kobiet / Internationella kvinnodagen

Z okazji dnia kobiet zabieram Was dzisiaj w podróż w czasie. Zapraszam na post inspirowany słowami kobiet żyjących w Szwecji w 1923.

Czym się zajmowały, co je ciekawiło, jakie pytania kłębiły się w ich głowach?  

Odpowiedzi na te pytania dostarczy nam magazyn „Husmodern” (pol. tłum. Pani domu), na który natknęłam się w weekend, buszując po szwedzkich loppisach.

Czasopismo zostało stworzone przez kobiety i dla kobiet i wydawane było w Szwecji w latach 1917-1988.
Jego założycielki to: Thora Holm-Lundberg, konsultantka w sprawach dla domu, (szw. hemkonsulent) oraz dziennikarka i pisarka Elsa Nyblom.

Idag, på internationella kvinnodagen vill jag bjuda er alla på en resa till 1920-talets Sverige. Inspirationen till dagens inlägg har jag hittat i en gammal tidning som jag fyndade på en loppis i helgen. Tidningen heter Husmodern och gavs ut i Sverige mellan 1917 och 1988. Den skapades av kvinnor och skrivits för kvinnor. Grundarna till tidningen var Thora Holm-Lundberg – hemkonsulent och Elsa Nyblom – författare och journalist.

Vad sysslade 1920-talets kvinnor i Sverige med? Vad hade de för intressen? Vilka frågor ville de få svar på?

Dessa frågor kommer jag besvara i texten nedan med hjälp av nr 18 av tidningen Husmodern som gavs ut år 1923.

Portret Signe Trygger

Porträtt av Signe Trygger

Artykuł o Signe Trygger / Artikeln om Signe Trygger

Nr 18 wydany w maju 1923 zdobi okładka z portretem Signe Trygger. Okładka jest zapowiedzią artykułu pod tytułem Żona premiera z wykształceniem wyższym.
Signe była studentką botaniki i jedną z założycielek kobiecego ugrupowania studenckiego w Uppsali.
Po ukończonych studiach poślubiła Ernesta Tryggera, który w latach 1923-1924 sprawował urząd premiera Szwecji, a w latach 1928-1930 ministra spraw zagranicznych.

Omslaget till tidningens artonde nummer som gavs ut i maj 1923 innehåller ett fotografi som visar porträtt av Signe Trygger.  I tidningen finns även en hel artikel som tar upp hennes historia. “En statsministerfru med akademisk bildning” lyder titeln.
Signe var naturvetare och studerade botanik. Under sin studietid var hon även aktiv i  Uppsala kvinnliga studentförening. Efter att ha slutfört utbildningen gifte hon sig med. Ernest Trygger som var Sveriges statsminister 1923-1924 samt utrikesminister 1928-1930.

Ugrupowanie, do którego przynależała, powstało w 1892 roku i walczyło o równe prawa kobiet w środowiskach studenckich. Jedna z pierwszych podjętych przez nie akcji dotyczyła szwedzkich czapek studenckich.

Na zakończenie roku szkolnego w ostatniej klasie szkoły średniej szwedzkie uczennice i szwedzcy uczniowie zakładają na głowy charakterystyczne czapki studenckie. Obecnie są one powszechnie dostępne i stanowią stały element obchodów ukończenia jednego z etapów edukacji.

Ale nie zawsze tak było. Pod koniec XIX w. kobietom nie wolno było nosić studenckich czapek publicznie.
Kobiety kończące edukację otrzymywały studencką czapkę i papierową torebkę, do której należało czapkę schować i zabrać ze sobą do domu. Kobiece ugrupowanie studenckie w Uppsali postanowiło więc zaprotestować przeciwko temu. Studentki umówiły się, że w czasie obchodów Nocy Walpurgii, 1:ego maja oraz podczas wiosennych uroczystości założą czapki wbrew panującemu zakazowi. Tym sposobem chciały pokazać, że kobietom należy się równe traktowanie w środowiskach studenckich. 

Z artykułu dowiadujemy się, że Signe była kobietą, która poświęcała równie dużo czasu swoim zainteresowaniom co obowiązkom domowym. Była gadatliwa i lubiła mówić co myśli. Ponoć jej mottem było przysłowie wywodzące się z satyr francuskiego pisarza Nicolasa Boileau-Despreauxa:« J’appelle un chat, un chat et Rollet un fripon. », co po polsku można przetłumaczyć przy pomocy wyrażenia „nazywać rzeczy po imieniu”.

Uppsala kvinnliga studentförening grundades 1892 och dess mål var att kämpa för kvinnors rättigheter i studentkretsar. Första aktion som föreningen organiserade gällde studentmössor.

Studentmössan är en viktig symbol för gymnasieelever i Sverige och en beståndsdel av skolavslutningsfirande. Numera är de allmänt tillgängliga men det har inte alltid varit så.

I slutet av 1800-talet var det inte tillåtet för kvinnliga studenter att ha på sig studentmössa offentligt.
Efter en avslutad utbildning fick kvinnorna gömma sina mössor i pappkassar så att ingen kunde se. Uppsala kvinnliga studentförening valde att protestera genom att ta på sig mössorna trots förbjudet under Valborg, Första maj och vårfesten. På detta sätt ville de visa att kvinnor förtjänar samma rättigheter som män i studentkretsar.

Av artikeln framgår det även att Signe var en riktigt intressant kvinna, frispråkig och aktiv. Hon ägnade dessutom lika mycket tid åt sina intressen som hon ägnade åt hushållssysslor. Hon var pratglad och hennes motto löd: J’appelle un chat, un chat et Rollet un fripon.
Citatet kommer från en fransk 1700-talets författare Nicolas Boileau-Despreaux och betyder att man ska tala klarspråk och kalla saker med deras riktiga namn.

Zainteresowania kobiet lat 20. XXw

1920-talets kvinnors intressen

Pytania do redakcji/ Läsarnas frågor

Z pytań do redakcji opublikowanych na łamach pisma można wnioskować, że kobiety lat 20. interesowały się w dużej mierze zdrowiem, savoir-vivrem, modą, urodą, dbaniem o dom, gotowaniem, szyciem, ogrodnictwem, ale również szukały odpowiedzi na pytania dotyczące kwestii edukacji.

Innym tematem, który budził ciekawość ówczesnych kobiet, był wystrój wnętrz. Na jednej ze stron tygodnika natknęłam się na interesujący artykuł autorstwa Signe Silow zatytułowany „Kilka słów o elektronicznej oprawie oświetleniowej”, który rozpoczyna się słowami:

„Jednym z najważniejszych czynników jeśli chodzi o tworzenie komfortu i wygody w domu jest oświetlenie, a mimo to jest ono często lekceważone i używane nieprawidłowo. Dlatego też często słyszy się o ludzkiej tęsknocie do czasów gdy lampy naftowe i świece stearynowe oświetlały domostwa w dzień powszedni jak i od święta. Ale jako że teraz z wielu powodów, nie licząc kilku przypadków, nie do pomyślenia jest powrót do tych staromodnych źródeł oświetlenia, należy jak najlepiej wykorzystać to, co nam teraz zaoferowano – światło elektryczne.”

Dalej przy pomocy szkiców i opisów autorka dzieli się z czytelnikami poradami na temat właściwego doboru lamp i oświetlenia elektrycznego, tak by współgrało z wystrojem domostwa i dodawało mu uroku, a nie działało na jego niekorzyść.

Genom att läsa frågorna som läsarna skickade till tidningens redaktion kan man konstatera att till 1920-talets kvinnors intressen hörde bland annat: etikettregler, hälsa, skönhet, mode, hushållssysslor, matlagning, skrädderi, trädgårdsarbete. Några ställde även frågor kring möjligheter för inlärning och utbildning.

Ett annat ämne som väckte dåtidens kvinnors intresse var heminredning. På en av tidningens sidor hittade jag en väldigt spännande läsning under titeln Några ord om elektrisk armatur. Författaren Signe Silow börjar sin artikel med dessa ord:

”En av de viktigaste faktorerna då det gäller att skapa trevnad och behag i ett hem är belysningen, och dock försummas och missbrukas just denna så ofta. Därför tala också människor alltjämt med saknad om den tid, då fotogenlampor och stearinljus lyste i våra hem såväl i helg som söcken. Men då det nu är otänkbart och av många orsaker ej heller önskvärt att återgå till dessa gammaldags ljuskällor, annat än i undantagsfall, får man söka göra det bästa av det som nu står oss till buds, det elektriska ljuset.”

Vidare med hjälp av ritningarna beskriver författaren hur man skall göra för att välja rätt belysning. Hon presenterar dessutom tips om vilken elektrisk armatur som passar bäst för hemtrevnad i olika rum.

Några ord om elektrisk armatur av Signe Silow

Jakiej pracy szukały kobiety lat 20.

1920-talets vanligaste yrken

Ogłoszenia o pracę / Jobbannonser

Strona z ogłoszeniami w tygodniku Husmodern dostarcza nam wiele informacji o rodzajach prac jakie oferowano młodym kobietom w latach 20. XXw. oraz o pracach, które kobiety chętne były podjąć. Nauczycielki, pielęgniarki, opiekunki do dzieci, kucharki czy pomoc domowa to zawody, które dominowały stronę w ogłoszeniami tygodnika kobiecego. Wśród ogłoszeń znajdziemy jedno dotyczące poszukiwania pracy biurowej przez dziewczynę, która ukończyła kurs księgowości.

Pracy w jakich zawodach szukają kobiety na rynku szwedzkim obecnie?

Z ciekawości zajrzałam na stronę centralnego biura statystycznego w Szwecji. Z danych statystycznych na rok 2019 wynika, że najwięcej kobiet w grupie wiekowej 16-64 lata zatrudnionych było w takich zawodach jak:

  1. pielęgniarstwo  i opieka społeczna,
  2. opiekunka do dziecka,
  3. nauczyciel szkolny,
  4. sprzedawca sklepowy,
  5. nauczyciel przedszkolny 

Podczas gdy mężczyźni w Szwecji w grupie wiekowej 16-64 lata zatrudnieni byli w największej ilości na stanowiskach:

  1. Magazynier
  2. Programista
  3. Przedstawiciel handlowy
  4. Kierwca ciężarówki
  5. Pracownik przemysłu drzewnego.

Annonssidan i tidningen är en källa till intressanta uppgifter om arbetsmöjligheter för unga kvinnor under 1920-talet. Lärarinnor, sjuksköterskor, barnsköterskor, kokerskor eller hushållerskor var bland de vanligare befattningar som kvinnorna sökte då och som erbjöds i annonserna. En annons handlade om en tjej som sökte kontorsarbete efter att ha gått en kurs i bokföring.

Och vilka yrken söker sig kvinnorna helst till i Sverige numera?

För att hitta svar besökte jag SCBs webbsida. Bland de vanligaste yrkena för kvinnor i Sverige år 2019 fanns:

  1. Undersköterskor, hemtjänst, hemsjukvård och äldreboende
  2. Barnskötare
  3. Grundskollärare
  4. Butikssäljare
  5. Förskollärare

Vanligaste yrkena för män i Sverige år 2019 var däremot:

  1. Lager- och terminalpersonal
  2. Mjukvaru- och systemutvecklare
  3. Företagssäljare
  4. Lastbilsförare
  5. Träarbetare, snickare, m.fl.

Jeżeli chcecie poczytać więcej na ten temat odsyłam Was do poniższych linków.

Mer information hittar ni via nedan länkarna.

Husmodern, nr 18, 1923

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *