• Culture

    Magia Midsommar / Midsommarnattens magi

    Chociaż jego nadejście świętuje się dzisiaj to astronomiczne lato tak naprawdę rozpoczęło się w poniedziałek. O 5:32 czasu szwedzkiego ziemia przechyliła swój północny kraniec tak blisko słońca jak tylko się da. I chociaż chmury pokryły grubą warstwą niebo to noc z niedzieli na poniedziałek była wyjątkowo jasna. Najdłuższy dzień roku 2021 w Halmstad trwał 17h i 48 min i rozpoczął najpiękniejszą ze wszystkich pór roku w Szwecji. Miesiące magicznych wschodów i zachodów słońca. Dni, gdy czarny bez wypełnia swym zapachem powietrze, a słońce maluje na twarzach piegi.

    Idag är det dags att fira sommarens ankomst. Den astronomiska sommaren är dock redan här sedan i måndags. Kl 5:32 svensk tid lutade jorden sin norra del mot solen så nära som det bara går. Fastän molnen la ett tungt täcke på himlen var denna natt ljusare än någonsin. Årets längsta dag i Halmstad varade 17 timmar och 48 minuter. Den dagen inledde den finaste av alla årstider i Sverige. Nu kommer månaderna med de mest magiska solupp- och nedgångarna. Det är just nu som fläderdoft hänger i luften och skapar en sommarkänsla och solen målar fräknar på våra ansikten.

    Latem każdy z nas jest trochę jak Pippi, cytując moją ulubioną bohaterkę: jeszcze bardziej piegowaty i piękniejszy niż dotychczas. Mam nadzieję, że Wy też tak się czujecie. I że z czułością spoglądacie na swoje odbicie w lustrze, uśmiechając się do każdego nowo namalowanego przez słońce piega.

    Under sommaren blir man lite som Pippi, fräknigare och vackrare än någonsin. Jag hoppas också att ni känner er vackrare än någonsin. Visst är den personen som ni ser i spegeln fin och underbar. Inte bara på sommaren men året runt!

    Latem cała Szwecja budzi się do życia i mocno bierze sobie do serca słowa Tomasa Ledina, o tym, że lato jest krótkie. Gdy tylko słońce rozpycha łokciami chmury i otwiera nad szwedzkimi głowami niebieskie niebo, wszyscy pędzą na plażę. Najwytrwalsi zostają tam aż do zachodu słońca. A następnego dnia, gdy słońce budzi się i  wychyla głowę ponad linię horyzontu, są już gotowi na nowy dzień na plaży.

    På somrarna vaknar Sverige till liv. Det är säsongen då hela Sverige följer Tomas Ledins råd och njuter av solen varje gång väderprognosen säger att det kommer bli soligt. Sommaren i Sverige är ju underbar men kort. Strandveteraner tillbringar dagarna från gryningen till skymningen på stranden och har alltid sin brassestol till hands.

    Moją duszę wypełnia ogromne uczucie wdzięczności, że mieszkam tak blisko morza. Nic nie działa na mnie tak uspokajająco jak widok rozciągającej się bez kresu wody. Nic nie koi tak dobrze jak cichy szum fal. 

    Morze przyciąga do Halmstad ogrom turystów każdego lata. Mieszkańcy dużych miast przybywają do swoich domków letniskowych ulokowanych tu na zachodnim wybrzeżu Szwecji, by świętować Midsommar. W ten weekend centrum miasta będzie opustoszałe, bo wszyscy będą świętować gdzieś w bliskości z naturą.

    Jag känner en oerhört stor tacksamhet att jag bor nära havet. Vattnet har en underbar helande inverkan på mig. Det finns ingenting lika lugnande som vågornas brus. 

    Havet lockar många turister till Halmstad varje sommar. De kommer hit från stora städer, bor i sina sommarstugor och firar Midsommar här. Stadens kärna kommer vara helt tom i helgen. Allt firande kommer ske ute i naturen.

    Midsommar 2019, Hallandsgården, Halmstad

    Tradycyjne obchody z tańcem dokoła słupa majowego miały miejsce co roku na wzgórzu Galgberget w skansenie Hallandsgården, gdzie pośród budynków z XVIII i XIXw stawiano ogromny umajony słup a na nim zawieszano wianki. Na skutek pandemii tegoroczne obchody zostały oczywiście odwołane.

    Uwielbiam kulturę i tradycję, więc pierwszy rok w Szwecji spędzałam oczywiście, starając się uczestniczyć we wszystkich możliwych obchodach. Załapałam się też na tradycyjne świętowanie w lokalnym skansenie. Ostatni piątek czerwca 2019 roku był piękny i słoneczny, a w skansenie panowała radosna atmosfera wypełniona śmiechem i okrzykami dzieci. To właśnie im tańczenie słynnych szwedzkich Małych Żabek sprawiało największą radochę. Ja uczestniczyłam w świętowaniu bardziej w roli obserwatora, właściwe obchody czekały mnie wieczorem.

    Traditionellt firande hade ägt rum i Hallandsgården på Galgberget tills pandemin bröt ut. Året 2019 var sista året då man ställde upp en fin majstäng där bland gamla svenska stugor från 1700- och 1800-talet.

    Jag älskar kultur och lokala traditioner så min första midsommar i Sverige firade jag på ett traditionellt sätt. Sista fredagen i juni 2019 var en vacker och solig dag. Hallandsgården var full med skratt och glädje. Till den stämningen bidrog mest barnfamiljerna. Alla dansade runt majstången och sjöng Små grodorna. Jag var där mest för att titta lite. Jag skulle fira på riktigt på kvällen.

    Tego wieczoru dostałam zaproszenie na polsko-szwedzkie spotkanie w małej miejscowości położonej 15 km na północ od Halmstad. W ogrodzie gospodarze rozstawili biały namiot ogrodowy, a pod nim stół z różnymi przysmakami i alkoholem. Był tradycyjnie śledź,  lecz zamiast szwedzkiego snapsa, jak na międzynarodowe świętowanie przystało na stole wylądowała Żubrówka. Z głośników leciały szwedzkie letnie hity na przemian z polskimi klasykami. I wieczór zakończył się oczywiście tańcem dookoła słupa. Nie był to słup majowy, tylko jakiś wolno stojący słup na działce. A może było to jeszcze coś innego. Po zmroku w noc midsommarową wiele rzeczy może wydawać się innymi niż są w rzeczywistości. I przestaje mieć znaczenie dokoła czego się tańczy, najważniejsze, że się tańczy.

    Den kvällen fick jag en inbjudan till ett polskt-svenskt firande som skulle äga rum 1,5 mil utanför Halmstad. I trädgården utanför huset ställde värdarna ett stort trädgårdstält. I tältet fanns bordet och på bordet sill och alkohol. Det blev dock ingen snaps, att dricka fanns polsk Żubrówka istället. Ur högtalarna spelades svenska sommarlåtar och polska klassiker. Kvällen avsulatades med dans kring någon stång. Det var dock ingen majstång. Jag minns inte riktigt vad det var för slags stång. Under midsommarnatten ser många objekt på ett helt annat vis än vanligtvis. Det spelar egentligen inte heller någon roll om man dansar kring en majstång eller ej. Det viktigaste är att man dansar.  

    Glaskogens naturreservat, 2020

    W Midsommar 2020 uciekliśmy z Halmstad na łono natury innego regionu. Wybraliśmy się do Värmland na biwak. Na terenie malowniczego rezerwatu przyrody Glaskogen rozbiliśmy namiot. Wędrowaliśmy, gotowaliśmy żarcie w kuchence polowej, kąpaliśmy się na golasa w jeziorze po zachodzie słońca. I chociaż walczyliśmy z ogromem komarów, które do mnie lgną jak to pajdy chleba z miodem, to i tak było pięknie!

    A w tym roku czeka nas kameralne świętowanie w Halmstad. Nie wszyscy mają wolne w Midsommar. Branża turystyczno-transportowa musi pracować. I tak się złożyło, że czeka mnie wieczorna zmiana, ale nie oznacza to, że nie zamierzam świętować. Przed i po pracy będzie ku temu czas! W planach jest plecenie wianków i piknik we dwoje nad morzem. I chociaż zupełnie inne świętowanie niż dotychczas to coś czuję, że będzie równie wyjątkowe!

    Midsommar 2020 gjorde vi en utflykt från Halmstad. Vi åkte till Värmland för att upptäcka regionens natur och för att tälta. Vi satte upp tältet i underbart Glaskogens naturreservat. Vi vandrade, lagade mat i stormkök och badade nakna i sjön efter solnedgången. Trots att vi fick kämpa med en massa myggor var resan en härlig upplevelse.

    I år kommer vi ha ett mysigt firande hemma i Halmstad. Ibland måste man jobba på Midsommar. Exempelvis när man jobbar i turist- och transportbranchen som jag. Det blev alltså ett kvällspass idag men fira ska jag ändå. Före och efter jobbet finns ju tid att binda kransar, picknicka med god mat och gott sällskap. Så firandet kommer nog bli underbart ändå.

  • Culture

    Rozmowy o architekturze / Samtal om arkitektur

    Jest czerwiec. Szwecja w pełnym rozkwicie. To czas wakacji, więc słońce wspina się wysoko do góry, by dostarczyć nam długich, jasnych dni. Natura tryska zielenią.

    A my w ten weekend opuszczamy na chwilę Halland by wybrać się na wycieczkę do Skanii. Tematem przewodnim wyprawy jest architektura, a miejscem docelowym miasteczko Höör. Kilka dni temu Simon zaprezentował swoją pracę magisterską przed architektonicznym jury. Jest co świętować, więc to on wybiera miejsce na weekendowy wypoczynek. Andrum Spa w Höör, otwarte zaledwie kilka lat temu.

    Det är juni och Sverige är i full blom. Det är dags för sommarlov så solen står som högst och levererar långa ljusa dagar. Naturen har slagit ut i full grönska.

    Vi lämnar Halland den helgen och beger oss i väg till gränsregionen Skåne. Utflyktens tema är arkitektur och vår destination är Höör.  Simon har nyligen presenterat sitt examensarbete i arkitektur och det är han som väljer ett ställe för helgens avkoppling. Andrum Spa i Höör som öppnades bara för några år sedan.

    Jak znalazłeś to miejsce?

    Johan Sundberg, architekt odpowiedzialny za projekt tego spa był jednym z wykładowców na mojej uczelni. Kiedy zobaczyłem szkice, pomyślałem : Wow! Tam chciałbym kiedyś się wybrać.

    Wycieczka w to miejsce tuż po obronie to idealna nagroda. Wsiadamy w pociąg do Höör z przesiadką w Lund. To w Lund Simon odbywał studia na kierunku architektura

    Hur har du hittat det stället?

    Johan Sundberg, arkitekten bakom projektet, var lärare på skolan. Jag såg ritningarna och tänkte ”Wow, dit vill jag åka någon gång”.


    Att åka dit strax efter examen blir alltså en perfekt belöning. Vi tar tåget till Höör med ett byte i Lund. Staden där Simon har genomgått sin utbildning.

    Jak to jest studiować na drugiej najstarszej szwedzkiej uczelni?

    To ciekawe doświadczenie. Różne projekty, zadania, wyjazdy szkoleniowe. Na pierwszy taki wyjazd wybraliśmy się do Berlina z całym pierwszym i drugim rokiem. Było nas ponad 120 osób. Drugi wyjazd był do Amsterdamu z naszą klasą. A tam uczestniczyliśmy w wycieczkach z przewodnikiem i podziwialiśmy niezliczone ilości budynków. Każdy z nas dostał listę miejsc do zobaczenia i za zadanie mieliśmy odhaczyć jak najwięcej.

    Hur var det att plugga på Sveriges näst äldsta universitet?

    Det var spännande. Olika projekt, skoluppgifter, studieresor. Jag kommer ihåg att första resan var till Berlin  med 1a och 2a årskursen och vi var över 120 personer på den resan. Den andra var till Amsterdam med vår klass. Vi gick på vandringar, kollade på massor av byggnader. Man fick en lista på saker man kunde besöka och skulle se så många man hann.

    A co uważasz za najtrudniejszy moment podczas studiów?

    Przygotowywanie projektów, by później je prezentować i otrzymać krytykę. To było najtrudniejsze, w każdym razie na początku. Już od pierwszego roku mieliśmy wiele zadań, które polegały na szkicowaniu, a następnie rozwieszaniu naszych projektów i ich prezentacji. Następnie poddawane były one krytyce. Czasem szło dobrze, czasem źle. Trochę czasu minęło zanim pojawiła się pozytywna krytyka, więc na początku można było się czuć mocno przybitym. Pojawiały się też chwile zwątpienia kiedy myślałem, że nigdy nie uda mi się skończyć tego kierunku.

    Vad var det svåraste momentet under studietiden?

    Det var väl, i början i alla fall, att göra projekt och presentera det och få kritik. Sedan första årskursen har det varit så att man ritar någonting och sedan på slutet ska man hänga upp det och därefter presentera framför en grupp människor. Ibland så går det bra, ibland går det dåligt. Det tar tid innan man börjar få positiv kritik för sina projekt och i början kan man känna sig rätt sågad. Det fanns stunder då jag trodde att jag aldrig skulle göra klart den utbildningen.

    Ale się udało! Teraz już ostatnia prosta. Jakie to uczucie, gdy z tej perspektywy spoglądasz wstecz?

    Cudowne. Wrócić na studia, żeby zaliczyć ostatni rok było też łatwiej po tym jak się już jakiś czas pracowało w zawodzie.

    Jak znaleźć pracę w zawodzie bez ukończonych studiów?

    Poprzez praktyki. Studia architektoniczne mają długą tradycje robienia praktyk. Bardzo rzadko zdarza się, że ktoś studiuje 5 lat bez przerwy. Większość studentów po dwóch lub trzech latach przerywa studia by podjąć pracę. Niemal wszystkie biura architektoniczne w kraju szukają praktykantów.

    Odbywałeś praktyki w wielu miejscach?

    Szukałem praktyk w różnych miejscach. W Lund, Malmö, w Sztokholmie. Początkowo bez rezultatu. Aż w końcu dostałem się na praktykę w Halmstad. Znajomy ze studiów tam pracował i opublikował post w grupie na Facebooku, że szukają praktykanta. Wysłałem portfolio, bo w ten sposób aplikuje się o pracę architekta. CV jest oczywiście również potrzebne, ale najważniejszy jest zbiór Twoich dotychczasowych prac. Trochę tak jak w przypadku fotografa czy artysty. Udało się, dostałem tę pracę i wtedy przeprowadziłem się do Halmstad.

    Men det gjorde du. Du är nästan klar med den. Hur känns det nu när du tittar tillbaka?

    Det känns rätt skönt. Det var också lättare att komma tillbaka till plugget efter att man har jobbat ett tag.

    Hur hittar man jobb som arkitekt när man inte är färdigutbildad?

    Det finns ganska stor tradition med att göra praktik inom arkitektutbildning. Det är väldigt ovanligt att någon läser alla fem åren på en gång. De flesta tar en paus efter två eller tre år och jobbar så nästan alla kontor söker praktikanter.

    Fick du göra praktik på olika ställen?

    Jag sökte ganska många olika. I Lund, i Malmö och i Stockholm, och fick ingenting. Till slut fick jag praktik i Halmstad. Det var en klasskompis till mig som jobbade där. Han skrev i Facebook gruppen att de behövde en praktikant så jag skickade min portfolio. Det är den man söker på som arkitekt. Man har ett CV såklart men det viktigaste är portfolion, en samling med dina arbeten. Lite som en fotograf eller konstnär. Jag fick det jobbet och flyttade upp till Halmstad då.

    Jak to było zacząć pracę w prawdziwym biurze architektonicznym po zrealizowaniu wielu architektonicznych projektów, ale do tej pory jedynie na uczelni?

    Dosyć specyficznie. To co robiłem na początku przypominało nieco to co robiliśmy na studiach. Jednym z pierwszych zadań, które otrzymałem była pomoc przy szkicach do konkursu rozpisanego na rozbudowę Muzeum Sztuki regionu Halland.

    Dlaczego konkursy są tak istotne w architektonicznym świecie?

    Wydaje mi się, że to swego rodzaju tradycja. W ten sposób działało się od dawna. Zwłaszcza jeśli chodzi o duże, publiczne projekty. By wziąć udział w realizacji największych projektów trzeba konkurować. Tak przynajmniej to wygląda na przestrzeni ostatnich dwustu lat. Jeśli w planach jest budowa dużego obiektu rozpisuje się konkurs. Następnie zainteresowani składają propozycje projektu i jury wybiera.

    Brałeś udział w wielu konkursach?

    Nie, właściwie tylko w jednym podczas moich praktyk i w dwóch na studiach.

    Hur var det att börja jobba på ett riktigt kontor efter att ha gjort massa projekt men bara i skolan?

    Det var lite speciellt. Det allra första jag fick göra var lite som i skolan. Då var jag med och hjälpte med att göra ritningar till en tävling. Det var på utbyggnaden till Hallands konstmuseum.

    Varför är det så viktigt att tävla i arkitekturvärlden?

    Jag tror att det är liksom en tradition. Det har man alltid gjort, de senaste tvåhundra åren alla fall. När det är stora, offentliga projekt framför allt. När man vill bygga en stor byggnad bjuder man in till en tävling. Då lämnar man ett förslag och sedan är det en jury som väljer det bästa förslaget.

    Har du varit med i många tävlingar?

    Nej, det har jag inte. Det var egentligen bara den tävlingen på min första praktikplats och under studietiden var jag med i två tävlingar.

    Chciałbyś opowiedzieć nieco więcej o tym ostatnim konkursie, w którym otrzymaliście wyróżnienie?

    To był duży międzynarodowy konkurs. Wszyscy zainteresowani mogli wziąć udział i wysłać projekt wieżowca z przyszłości. 500 projektów brało udział w konkursie. Nasza klasa podzielona została na 15 grup, 15 drużyn, które pracowały przy konkursie przez jakieś dwa, trzy miesiące. Dostaliśmy całkiem sporo czasu do dyspozycji i cały ten czas poświęciliśmy na pracę zanim mogliśmy wysłać gotowy projekt. Trzy drużyny z naszej szkoły trafiły do dwudziestki wyróżnionych. My byliśmy jedną z nich.

    Co stanowiło główną ideę waszego projektu?

    Gdy bierze się udział w tego typu konkursach trzeba być świadomym, że jury będzie musiało wybrać spośród naprawdę wielu propozycji. Zatem by mieć szansę zostać wybranym należy znaleźć sposób by się wyróżniać. Po zapoznaniu się z propozycjami z poprzednich lat dostrzegliśmy, że wielu nagrodzonych uwzględniło w swoich pracach różne innowacyjne rozwiązania techniczne. Często pojawiał się też motyw natury. Należało więc skupić się na zrównoważonym rozwoju. My wybraliśmy ukierunkowanie na zrównoważony rozwój społeczny oraz kwestię, która w ciągu ostatniego roku zeszła nieco na dalszy plan, a mianowicie kwestię uchodźców. Postanowiliśmy osadzić nasz projekt w Maroko i stworzyliśmy propozycję pełną barw. Odważyliśmy się zrobić coś bardziej kolorowego i udało się.

    Kan du berätta lite mer om den sista tävlingen, där ni fick ett omnämnande?

    Det var en stor internationell tävling. Där kunde vem som helst skicka in ett förslag på hur man ska göra en framtidens skyskrapa. Det var 500 bidrag som skickades in det året och vi var en klass med ungeför 15 grupper, 15 olika lag som jobbade med den tävlingen i ungefär två-tre månader. Så vi hade ganska lång tid att jobba med den och vi hade jobbat mycket innan vi skickade in den.  Det var tre stycken lag från skolan som blev topp 20, och vi var ett av dem.

    Vad var huvudtanken med ert bidrag?

    När man gör sådana typer av tävlingar är det riktigt många förslag som kommer in. Om man ska ha någon chans att gå vidare måste man sticka ut. Vi hade tittat på alla andra förslag från tidigare år och såg att det var mycket fokus på teknik, olika typer av tekniska lösningar eller så var det höghus i naturen Så vi kom fram till att frågan handlade om hållbarhet i skyskrapor och valde en typ av hållbarhet att fokusera på, social hållbarhet. Vi valde att jobba med ett ämne som vi tyckte var lite bortglömt de senaste åren, nämligen flyktingfrågor. Vi valde Marocko ör att placera vår skryskrapa. Vi gjorde ett färgglatt förslag. Vi vågade sticka ut och vi lyckades.

    Czy aby pracować jako architekt trzeba ukończyć studia magisterskie na tym kierunku?

    Zarówno tak jak i nie. W zasadzie nie potrzeba wykształcenia, by pracować jako architekt w Szwecji. Każdy kto potrafi szkicować może otworzyć firmę i zaoferować tego rodzaju usługi, albo zacząć pracę w biurze jeśli ma znajomości. Jednak jeżeli chce się brać udział w większych projektach, gminnych czy państwowych, albo dla dużych firm wtedy potrzeba dyplomu i wykształcenia.

    Szwedzcy architekci, którzy Cię inspirują to…?

    Sigurd Lewerentz, Asplund, Bernt Nyberg. Ale jest ich wiele więcej, wielu zdolnych Szwedów pracowało przy projektach jakieś pięćdziesiąt, siedemdziesiąt lat temu. To był chyba najlepszy czas dla szwedzkich architektów. Potem wszystko stało się bardzo przemysłowe. Branżą budowlaną zawładnęła industrializacja. Pojawiło się dużo więcej elementów betonowych, fabrycznie tworzonych produktów. Kreatywność zaczęła do pewnego stopnia zanikać, ustępując miejsca standaryzacji.

    Om man vill jobba som arkitekt i Sverige, måste man ha masterexamen i arkitektur?

    Både ja/nej. Du behöver ingen utbildning överhuvudtaget för att jobba som arkitekt i Sverige. Vem som helst kan starta en egen firma och rita eller börja jobba på kontor, om man känner rätt personer. Men om man vill vara med och rita de stora projekten och jobba med stora kunder, såsom kommuner och staten eller stora företag, då behöver man ha en examen och då måste man gå en utbildning.

    Vilka svenska arkitekter har inspirerat dig?

    Det finns väldigt många duktiga arkitekter. Några svenskar som jag tycker om är de klassiska: Sigurd Lewerentz, Asplund, Bernt Nyberg. Det finns många duktiga svenskar som jobbade för kanske 50- 70 år sedan. Det var den bästa tiden för svensk arkitektur. Efter det så blev det väldigt industriellt. Byggbranschen blev mycket mer industrialiserad. Det blev mycket mera betongelement, fabrikstillverkade saker. Kreativiteten försvann väl till en viss del när man behövde standarisera så mycket.

    A jeśli chce się podziwiać najpiękniejszą architekturę w Szwecji, dokąd należy się udać?

    Mamy tutaj wiele pięknych miast. Sztokholm to oczywiście numer jeden na liście miast wartych zobaczenia. To tam znajdują się najpiękniejsze budynki z różnych epok. Od średniowiecza aż po dziś dzień. Göteborg jest również pięknym miastem. Osobiście lubię też architekturę regionu Skåne. Lund jest piękne. Dużo duńskich wpływów, ale dziś miasto należy do Szwecji. Są też mniejsze miasta, które mają w sobie dużo uroku. Takie jak Halmstad, w którym mieszkamy. Karlskrona, Sundsvall, Norrköping.
    Można by tak wyliczać bez końca.

    Var i Sverige hittar man Sveriges finaste arkitektur?

    Det finns ju många fina städer i Sverige. Stockholm såklart är väl nummer ett, de har de finaste byggnaderna från alla tider. Från medeltiden fram tills idag. Göteborg är också fint. Sedan tycker jag också om Skåne. Lund är väldigt fint. Det är lite mer danskt men det ligger ändå i Sverige idag. Sedan ja, det finns massa mindre svenska städer som är jättefina. Det finns en del fint i Halmstad där vi bor, och i Karlskrona, Sundsvall, Norrköping.
    Det finns hur mycket som helst.