• Food

    Mirabellsylt / Dżem z mirabelek

    Mirabelki smakiem i zapachem przypominają mi wakacje z dzieciństwa. Na polu dziadków rosło kilka drzewa mirabelkowych. W słoneczne dni zbierało się te najbardziej dojrzałe i raczyło kubki smakowe słodko-kwaśną rozkoszą.
    W Szwecji mirabelki zdają się być mało znane, a ich walory niewykorzystane. Gdy wraz z końcówką sierpnia i początkiem września opadają z drzew pozostawia się je nieruszone.
    Pod skupisko drzew mirabelkowych w jednym z parków w mieście zaprowadził mnie znany zapach z dzieciństwa. Wróciliśmy do domu z kieszeniami wypełnionymi owocami.

    Owoce zamieniliśmy w dżem, który idealnie nadaje się jako dodatek do porannej owsianki czy jogurtu.

    Mirabellers smak och doft påminner mig om barndomssomrar. Mirabellträden växte på morföräldrarnas gård i södra Polen.
    Jag minns soliga dagar då vi, barn i byn, plockade de mognaste av gula plommonen och fann behag i deras sötsura smak. Här i Sverige ser man sällan någon plocka mirabeller. När de faller från träden i slutet av augusti/början av september ligger de kvar orörda på marken.
    En sensommarkväll tog vi en promenad genom stan. När vi gick förbi en park kände jag den bekanta doften. Vi bestämde oss att följa den och på det viset hittade vi till ett ställe med flera mirabellträd. Vi kom hem med fickorna fulla av frukterna. De gula plommonen förvandlade vi sedan till mirabellsylt.

    Den passar perfekt som tillbehör till havregrynsgröt eller yoghurt till frukost.

    800g mirabelek
    ca 280g cukru
    sok z 1/2 cytryny
    1 łyżeczka imbiru

    Z mirabelek wydrążyć pestki. Następnie owoce umieścić w garnku, dodać cukier, sok z cytryny i łyżeczkę imbiru. Gotować ok. 5-10 minut do uzyskania konsystencji dżemu.

    800g mirabeller
    ca 3dl socker
    saft av 1/2 citron
    1 tsk ingefära

    Kärna ur mirabellerna. Lägg frukterna i en kastrull, lägg till socker, citronsaft och ingefära. Koka 5-10 min tills frukterna släpper sin vätska.

  • Culture,  Food

    Wielkanoc inaczej / Påskkåseri

    Fajne w byciu dorosłym jest to, że święta można obchodzić po swojemu. Totalnie tak jak się chce.
    Można wybrać z całej listy tradycji te, które lubi się najbardziej, a nawet stworzyć nowe, własne.
    Mieszkając na emigracji można łączyć „przywiezione z domu” tradycje z tradycjami nowego domu i w ten sposób stworzyć mix wyjątkowy, jedyny w swoim rodzaju.

    Det fina med vuxenlivet är att man kan fira högtider hur man vill. Från en lång lista över traditioner kan man välja just de man tycker mest om eller varför inte hitta på nya, egna. Som invandrare kan man kombinera hemlandets traditioner med de traditioner som finns i det landet man har invandrat till. På detta sätt skapar man en unik mix, exceptionell och ensam i sitt slag.

    W moim 26-letnim życiu zdarzyło mi się świętować Wielkanoc na kilka różnych sposób. W dzieciństwie obchodziłam Wielkanoc zgodnie z tradycją kościoła katolickiego, na studiach spędzałam Wielkanoc podróżując z moją młodszą siostrą i odkrywając różne miasta europejskie, a obecnie świętuję, wnosząc tradycje kultury rodzimej do mojego szwedzkiego domu.

    Under mina 26år på jorden har jag fått fira påsk på många olika sätt. Ungdomsåren präglades av firandet enligt den katolska traditionen. När jag flyttade hemifrån och började plugga utnyttjade jag påskledigheten till att resa. Tillsammans med min syster upptäckte vi ett par europeiska städer tack vare vårt påskresande. Numera firar jag påsk i Sverige genom att introducera polska traditioner i mitt svenska hem.

    W dzieciństwie w klimat Wielkanocy wchodziło się już na 40 dni przed. Od środy popielcowej obowiązywał bowiem post. Nie był to jakiś drastyczny okres wyrzeczeń, ale co piątek należało zachować wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych. Czasami nakładało się na siebie jakieś dodatkowe wyrzeczenia w stylu niejedzenia słodyczy. Pamiętam, że zdarzyło mi się kilka razy wytrwać w tym postnym postanowieniu.

    W piątki chodziło się też do kościoła na nabożeństwo Drogi Krzyżowej. Czterdzieści dni każdego roku mojego dzieciństwa mijało więc pod znakiem wyrzeczeń i smutku. Post miał za zadanie wprowadzić człowieka w okres zadumy i przygnębienia oraz zrozumienia tego przez co przechodził setki tysięcy lat temu Jezus Chrystus. Nie powiem, że udało mi się to zrozumieć, ale tak z perspektywy na to patrząc, była to niezła szkoła empatii.

    W niedzielę palmową, ostatnią niedzielę przed Wielkanocą, szło się do kościoła z palmami, które ksiądz poświęcał, kropiąc wodą. Po powrocie do domu palmy stawiało się w oknie, żeby chroniły domostwo. Niedziela palmowa rozpoczynała Wielki Tydzień Wielkanocny.

    Jag minns att påskfirandet under mina ungdomsår påbörjades redan 40 dagar innan själva påsken. Då började fastan, uppoffringarnas tid. Det låter kanske lite drastiskt men i själva verket var det inte så illa som man skulle kunna tro. Fastan i Polen innebär att avstå från att äta kött på fredagar och andra dagar kan man ge upp något annat, om man vill. Vi uppmuntrades i skolan att göra ett slags fastanslöfte och jag kommer ihåg att några gånger uppoffrade jag att äta godis under den tiden.

    Varje fredag under fastan gick man till kyrkan för att delta i korsvägsandakt. Det var en andaktsform med syftet att efterbilda Jesu lidandes väg. 40 dagar varje år under mina ungdomsår kännetecknades alltså av uppoffringar och sorgsenhet. Syftet med fastan var att motivera människan till att tänka på Kristus och försöka förstå vad han har gått igenom. Jag kan inte riktigt säga att jag har förstått det. När jag tänker på det nu kan jag dock konstatera att själva försöket att förstå har varit en bra lektion i empati.  

    Sista söndagen i fastan är palmsöndagen. I Polen firar man palmsöndagen genom att göra konstgjorda påskpalmer och sedan ta med sig till kyrkan. I kyrkan sker palmvälsignelse – prästen säger en bön och skvätter heligt vatten på palmerna. Den välsignade påskpalmen ställer man sedan i fönstret hemma. Detta tros skall skydda hushållet från det onda.

    Końcówka tego tygodnia związana była ściśle z różnymi nabożeństwami upamiętniającymi mękę i śmierć Chrystusa. A ja z całego tygodnia chyba najbardziej lubiłam sobotę, dzień święcenia jajek.
    W sobotę przygotowywało się koszyk, do którego wkładało się pomalowane wcześniej pisanki. U nas w domu wykorzystywało się obierki z cebuli jako naturalny barwnik, a potem przy użyciu farb tworzyło się obrazy, które podpowiadała wyobraźnia. W koszyczku zawsze obok pisanek lądował biały chleb, kiełbasa, chrzan, sól i pieprz oraz baranek na słodko, który piekła znajoma mojej mamy. Pamiętam, że już w szkole na lekcjach religii uczono nas, że każdy pokarm, który ląduje w wielkanocnym koszyku ma większe znaczenie. Chleb był symbolem ciała Chrystusa, jajko wielkanocne symbolem nowego życia, sól symbolem oczyszczenia, a baranek symbolem zmartwychwstałego Jezusa. Z tak wypełnionym koszykiem szło się do miejsca, które u mnie na wsi określało się jako „na zakręcie”, bo właśnie tam w miejscu na rogu, gdzie spotykały się dwie ulice, zbierał się tłum mieszkańców wsi w oczekiwaniu na księdza. Ksiądz podjeżdżał na zakręt z wodą święconą i przy użyciu tejże wody i modlitwy, święcił pokarmy. Z poświęconym koszyczkiem wracało się do domu i odstawiało na ganek. Dopiero w niedzielę rano po porannej mszy pokarmy z koszyczka lądowały na talerzach i można było zjeść uroczyste śniadanie. Reszta dnia upływała na błogim lenistwie, jedzeniu ciast i odwiedzaniu rodziny.

    A w poniedziałek oblewaliśmy się wodą. Gdy tak somie dzisiaj myślałam o tych polskich tradycjach, to przyznam się Wam, zatęskniło mi się do naszego polskiego Śmigusa-Dyngusa. Do tego strachu przed wyjściem z domu w poniedziałek, kiedy wiedziało się, że chłopaki we wsi czają się z wiaderkami pełnymi wody.

    I de polska kyrkorna i slutet av påskveckan sker andakter som efterbildar Kristi lidande och på lördag är det dags att välsigna maten. Redan dagen innan målar man ägg och förbereder sin påskkorg. Hemma i Polen använde vi ofta lökskalen för att färga äggen. Man kokade äggen i vattnet med lökskalen och då fick de en fin brun färg. Sedan kunde man ta fram penslarna och fixa till några extra fantasifulla mönster. Utöver äggen hade man i påskkorgen bröd, salt, peppar, korv, pepparrotskräm och en bakelse i form av ett lamm. Man lärde sig dessutom i skolan under religionslektionen att alla dessa saker hade en viktig symbolisk betydelse. Lammet symboliserade Kristus, ägg var en symbol för ett nytt liv, salt en symbol för renande och pepparrot symbol för styrka. Påskkorgen fylld med alla dessa grejer tog man med sig till ett ställe som vi i byn kallade för ”ett ställe vid kurvan”. Där samlades folk från byn med sina påskkorgar och inväntade prästens ankomst. Det var dit han körde med det heliga vattnet för att välsigna allas korgar. Efter välsignelsen gick man hem.  Maten fick man inte äta förrän nästa morgon. Bara på påskdagen efter morgonmässan tog man maten ur korgen och la på tallrikarna. Då var det dags för den festliga påskfrukosten. Resten av dagen ägnades åt att vila eller träffa andra i familjen.

    Och på måndag skvätte vi vatten på varandra. Nu när jag tänker på det så saknar jag faktiskt lite den galna polska traditionen av Smigus Dyngus. Traditionen har troligtvis sina rötter i medeltiden men det är lite oklart hur den uppstod. Vissa påstår att den på något sätt skulle ha främjat fertilitet och att det var ett sätt som pojkarna i byar använde för att vissa att de tycker om en tjej. Jag minns hur rädd man var att gå ut hemifrån på annandag påsk när man visste att pojkarna väntade ute med hinkarna fulla med vatten. Oftast gick dock vi tjejer i försvar och utrustade med vattenpistoler slog vi tillbaka.     

    https://en.wikipedia.org/wiki/%C5%9Amigus-dyngus#/media/File:Dyngus_postcard.jpg

    W Szwecji tej tradycji nie ma. Nie ma też ma tradycji postu, nie ma niedzieli palmowej, nie święci się jajek. Niektórzy rzekliby nawet, że właściwie Wielkanocy nie obchodzi się tutaj wcale. Dni wolne od pracy są okazją do spotkania z bliskimi. Na szwedzkim stole wielkanocnym lądują wówczas prawie takie same dania co na stole wigilijnym: śledzie i łosoś, zapiekanka ziemniaczana. W niektórych domach, na przykład w domu rodzinnym mojego partnera, odwołując się do symboliki Wielkanocnej, przygotowuje się również dania z jagnięciny.

    Den traditionen finns såklart inte i Sverige. Man fastar inte och bygger inte konstgjorda påskpalmer för att gå till kyrkan på påskdagen. Man välsignar inte maten. Vissa vågar även säga att påsken inte firas i Sverige. Man äter samma mat under påsken som under julen. Vissa familjer har sina egna traditioner. Min sambos familj brukade till exempel laga lammstek till påskmiddag.

    Drugi rok z rzędu spędzam święta w Szwecji.
    Nasze święta w tym roku, tak samo jak w zeszłym mają w sobie dużo polskich tradycji. Mam wrażenie, że odkąd mieszkam w Szwecji zaczęłam przywiązywać jeszcze większą wagę do tego, by pielęgnować polską kulturę i tradycje, czyli to co w Polsce lubię najbardziej. Jestem szczęśliwa, że w życiu towarzyszy mi osoba, która tak samo jak ja kocha odkrywać nowe kultury i jest ciekawa świata. W przeciwnym wypadku podejrzewam, że spotkanie naszych kultur mogłoby zaowocować niezłym szokiem. Chociaż z Polski do Szwecji wcale nie jest daleko, to kultury tych dwóch krajów różnią się niesamowicie. Zrozumienie drugiej strony wymaga czasem sporo pracy, ale z właściwym nastawieniem praca ta może okazać się super przygodą. Jeżeli w momencie poznawania innej kultury wykażemy się otwartością, ciekawością i zainteresowaniem możemy dzięki temu bardzo poszerzyć własne horyzonty.

    Det är andra året i rad som jag firar påsk i Sverige. Hemma hos oss finns det många polska traditioner. Jag vårdar polska traditioner eftersom polsk kultur och polska traditioner är just det fina som vi har i Polen. Jag är glad att ha en person vid min sida som är nyfiken på min kultur och tycker om att utforska nya kulturer lika mycket som jag. Annars tror jag att vårt liv hade resulterat i ständiga kulturkrockar. Trots att Sverige och Polen ligger så nära varandra är det mycket som skiljer dessa två länder åt. Det krävs mycket att förstå en människa som kommer från en annan kultur. Men det går att göra om vi bemöter den andra kulturen med öppenhet, ett ärligt intresse och nyfikenhet.

    Ze szwedzkich smaków zawitał na naszym stole śledź i Påskmust. Z polskiej kuchni pożyczyliśmy sałatkę jarzynową, żurek w chlebie i babkę wielkanocną. Trochę czasu spędziłam w kuchni przygotowując te przysmaki, ale było warto.

    Vi hade svenska delikatesser i form av sill och påskmust på vårt påskbord och polska delikatesser i form av legymsallad, Zurek-soppan och sockerkaka.

     Zakwas na żurek przygotowałam w niedziele palmową, korzystając z tego przepisu: https://aniagotuje.pl/przepis/jak-zrobic-zakwas-na-zur-i-zurek.
    U mnie w domu kupowało się gotowy zakwas na żurek, w Szwecji nie mam takiej możliwości, więc nie miałam wyjścia, musiałam przygotować sama. Zakwas tworzył się dni 6, od dnia drugiego mieszałam raz dziennie drewnianą łyżką. W sobotę pachniało już tak mocno, że wszystko wskazywało na to, że jest gotowy.

    Żurek zrobiłam w wersji wegetariańskiej. 2 litry bulionu warzywnego wymieszałam z podsmażoną cebulką i pokrojoną w plasterki sojową kiełbasą. Dodałam pół litra zakwasu, a następnie przyprawiłam do smaku pieprzem, solą, wegetą i majerankiem.   

    Dzisiaj rano upiekłam chleb do żurku z tego przepisu https://www.youtube.com/watch?v=6hj__xrjTLA&t=575s Wyszedł chrupiący i rumiany jak się patrzy.
    Wszystko w połączeniu dało efekt jak na załączonym obrazku. Żurek w wersji wege sprawdza się wyśmienicie. Domowy zakwas to jest magia. Nie duże ilości kiełbasy, a właśnie zakwas daje tę bazę, która sprawia, że będzie smakować jak w domu.

    Surdegen till Zurek gjorde jag redan under palmsöndagen. Hemma i Polen kan man köpa en färdig surdeg på flaska. Den möjligheten finns inte i Sverige så jag gjorde min egen. Den fick stå och ”vila” under 6 dagar. Från och med dag nr 2 blandade jag den en gång om dagen med en träsked. På lördagen luktade det Zurek i hela lägenheten och det var ett klart tecken på att den var klar.

    Jag gjorde en vegetarisk Zurek-soppa. Till 2 liter grönsaksbuljong tillsatte jag potatis och en hackad lök stekt tillsammans med en skivad sojakorv. Sedan la jag till 5dl av surdegen och därefter kryddade med salt, peppar, allkrydda och mejram.

    Zurek brukar man servera i bröd. Brödet gör du så här: blanda 1dl ljummet vatten med 25g jäst. Mixa vetemjöl med rågmjöl, lägg till salt och socker. Jästvattnet plus 1dl vatten. Knåda degen länge tills den får en fin konsistens. Låt jäsa i 2 timmar. Forma runda bröd, kolla gärna videon hur man gör: https://www.youtube.com/watch?v=6hj__xrjTLA&t=575 . Låt bröden jäsa en halvtimme till. Baka i ugnen i 30 minuter tills de får en fin brun färg.

    Det här behöver du:

    Surdegsbas
    5 dl vatten
    6 msk rågmjöl
    5 vitlöksklyftor
    4 st lagerblad
    10 st kryddpeppar

    Soppa
    4 potatisar
    100 sojakorv
    2 liter grönsaksbuljong
    1 vitlöksklyfta
    1 lök
    mejram
    salt och peppar

    Bröd
    25 g jäst
    500 g vetemjöl
    75 g rågmjöl
    2dl ljummet vatten
    1tsk Salt
    1tsk Socker

    Till servering:
    2 hårdkokta ägg

    Smacznego! Smaklig måltid!

  • Culture,  Food

    Szwedzka kuchnia – polska kuchnia Svensk matkultur – polsk matkultur

    Dzisiaj będzie o jedzeniu.
    Mam nadzieję, że nie zabieracie się za czytanie tego posta o pustym żołądku, bo istnieje ryzyko, że słowa, które przeczytacie i załączone zdjęcia wywołają u Was burczenie w brzuchu.

    Jestem wielką miłośniczką jedzenia. Mój partner zresztą też. Tym samym gotowanie, pieczenie, spożywanie i trawienie to czynności, które wypełniają sporą część naszej wspólnej codzienności.

    Uwielbiamy próbować nowych rzeczy. Kiedy podróżujemy zawsze odkrywamy miejscowe rarytasy.
    A w czasie pandemii dzięki przygotowywaniu w domu smaków inspirowanych kuchniami świata, mogliśmy zamienić klimat szwedzki na nieco bardziej egzotyczny. I poczuć się niemal jak w podróży. Swoją drogą polecam Wam bardzo takie kulinarne eksperymentowanie. Oczywiście jeśli lubicie i sprawia Wam to przyjemność.

    Dagens inlägg kommer handla om mat. Så jag hoppas att ni är mätta och belåtna och att ni inte läser detta på tom mage. Är ni hungriga då varnar jag att det kan börja kurra i magen när ni tittar på nedan bilderna och läser om alla dessa spännande maträtter som jag kommer presentera idag.

    Jag är en stor matentusiast och min sambo älskar också mat. Så tillredning av mat, baka, äta och smälta är vardagens favoritaktiviteter.

    Vi älskar att prova nya maträtter. När vi reser försöker vi alltid hitta ställen där vi kan smaka på lokala delikatesser. Och nu under pandemin har vi lagat mat från världens alla hörn för att få fram den resekänsla man saknar. Om ni tycker att matlagning är roligt rekommenderar jag att ägna några stunder varje vecka åt att experimentera med mat.

    Gotowanie daje nam duże poczucie spełnienia. Super jest znaleźć przepis, zrealizować go, posmakować i stwierdzić, że danie wyszło naprawdę dobre. A potem jeszcze się tym przepisem z kimś podzielić. I zobaczyć, że je aż mu się uszy trzęsą.

    A jak pięknie jest widzieć jak ktoś dla Ciebie gotuje i się stara. Wymyśla własne kulinarne kreacje, dodaje sekretne składniki. Eksperymentuje, bo jemu to sprawia przyjemność i bo wie, że Tobie to też sprawi radość.

    Jedzeniem można cuda tworzyć, można okazywać miłość, można świętować sukcesy,  można zajadać smutki i stymulować wydzielanie endorfin. Takie niby nic, stały element codzienności, a tak dużą ma moc.

    Maten ger oss en tillfredställande känsla. Visst är det underbart att hitta ett recept, laga mat enligt det, sedan smaka och inse att den blev riktigt bra? Och sedan dela maträtten med någon och få höra att personen tycker om den. Och få se att hen äter så att öronen skakar. (Ett vanligt polskt ordspråk: om maten smakar då skakar öronen).

    Det är riktigt fint att se att någon tycker om att laga mat till dig och lägger till hemliga ingredienser som gör maträtten extra god. Och att hen trivs med att göra det. Ömsesidig glädje.

    Personligen tycker jag att maten kan göra mirakel. Det kan vara ett sätt att visa kärlek. Med god mat kan man fira framgångar, äta upp sorgen. Det man äter kan få hjärnan att utsöndra endorfiner. Vi ska inte underskatta matens makt.

    Raz w tygodniu siadamy więc do stołu z naszym tygodniowym planerem i wymyślamy menu na cały tydzień. Inspiracji szukamy gdzie tylko się da.
    W naszych głowach, wśród ulubionych smaków z dzieciństwa, w książkach kucharskich, wśród dań polskiej kuchni i dań kuchni szwedzkiej, w serialach i oczywiście z wielką pomocą Internetu.

    Z moich kulinarnych obserwacji wynika że tradycyjną kuchnię polską i tradycyjną kuchnię szwedzką łączy całkiem sporo. Obie te kuchnie lubują się w potrawach mięsnych udekorowanych różnego rodzaju sosami i podawanych w towarzystwie ziemniaków. 

    Na stołach króluje też kapusta pod najróżniejszymi postaciami, na przykład w formie gołąbków (kåldolmar) albo w wersji zapiekanej (kålpudding). Bardzo podobne do naszych klusków śląskich są szwedzkie kroppkakor, a raggmunkar w smaku i przygotowaniu przypominają nasze placki ziemniaczane. Elementem, który niewątpliwie dodaje szwedzkości tym potrawom jest borówka brusznica (lingon). Smak ukochany przez Szwedów. Ja osobiście też darzę ten owoc wielkim uwielbieniem.

    En gång i veckan sätter vi oss ner och planerar veckans meny. Vi letar efter inspiration överallt.
    I våra minnen, bland barndomens favoriträtter, i kokböcker, bland traditionella polska och svenska recept. Och givetvis på nätet.

    Det traditionella polska köket och det traditionella svenska köket har ganska mycket gemensamt. I båda fall hittar man mycket kött, potatis och såser i recepten.

    Kål i olika variationer är vanligt både på de svenska och polska borden. Vi äter kåldolmar i Polen som liknar de svenska. Svenska kroppkakor påminner mycket om polska kluski slaskie och vi har en maträtt som heter placki ziemniaczane och görs likadant som raggmunkar.  

    Mięso w tradycyjnych przepisach zamieniamy na farsz sojowy, który sprawdza się wyśmienicie i następnie przystępujemy do gotowania.

    A oto kilka inspiracji z naszych tygodniowych menu.

    När vi lagar mat byter vi ut köttet mot sojafärs. Den funkar perfekt i vegetarisk matlagning.

    Idag kommer jag även bjuda på några mattips.

    Kulinarne inspiracje / Mattips

    Risotto

    Risotto pomidorowe z gorgonzolą

    Jeżeli macie ochotę na kulinarną podróż do Włoch polecamy risotto pomidorowe z gorgonzolą z tego przepisu: https://www.kwestiasmaku.com/przepis/risotto-pomidorowe-z-gorgonzola
    Do tego lampka wina, świece, włoska muzyka w tle i miły wieczór gwarantowany.

    Tomatrisotto med gorgonzola och soltorkade tomater

    Längtar ni till Italien så rekommenderar vi den maträtten. Med levande ljus, ett glas vitt och italiensk musik i bakgrunden får man garanterat en lyckad kväll. Receptet kommer från en polsk webbsida. Är ni nyfikna och behöver hjälp med översättning hör av er så hjälper jag.

    Bigos

    Wegetariański bigos

    Zatęskniło mi się za polską, więc wczoraj przez kilka godzin gotowaliśmy bigos.
    Na jadłonomia.com znalazłam przepis na bigos doskonały. Tak go nazwała autorka i taki też jest. Wódkę w przepisie zamieniliśmy na dwie łyżki whisky, bo w Szwecji nie tak łatwo zdobyć żubrówkę albo żołądkową gorzką. Reszta składników pozostała bez zmian. Pachniało tak, jak w Polsce pachną święta.  

    https://www.jadlonomia.com/przepisy/bigos-wegetarianski-doskonay/

    Vegetarisk polsk kålgryta – BIGOS

    Jag har saknat Polen så för att få lite Polen hemma i Sverige lagar vi polsk mat ibland. Igår lagade vi en polsk kålgryta. I det traditionella receptet har man mycket kött men eftersom vi äter mest vegetariskt hemma blev det en vegogryta istället. Receptet är inte särskilt komplicerat.

    Gör så här:

    Ta en stor lök och stek den i stor gryta. Lägg till ett kilo hackad surkål (polsk surkål på burk hittar du i alla stora affärer i Sverige) och häll i en liter vatten.
    Krydda med 10 stycken pepparkorn, 1 tsk salt, 4 stycken kryddpepparkorn, 2 lagerblad, 3 nejlikor, 1 tsk kummin, ½ tsk koriander. Koka i en timme.
    Lägg till ett halvt kilo hackad vitkål och 400g champinjoner förstekta med smör. Lägg till 10 stycken torkade plommon och 4 msk sojasås. Koka en timme till. Lägg till två msk plommonmarmelad och två msk whisky.
    Låt koka i en timme till. Ät dagen efter och njut av den polska traditionella maträtten i den vegetariska versionen.

    Grochówka / Ärtsoppa

    Grochówka i naleśniki

    Szwedzki czwartkowy klasyk. Ponoć tradycją stało się jedzenie grochówki w Szwecji właśnie w czwartki, bo piątek kiedyś i tutaj był dniem postnym. Średniowieczna katolicka Szwecja raczyła się więc grochówką i zajadała deserem w postaci naleśników żeby napełnić żołądki przed piątkowym nakazem powstrzymywania się od pokarmów. Dlaczego akurat naleśnikami? Ciężko znaleźć źródła, które mówią coś więcej na ten temat, ale uwierzcie, grochówka i naleśniki to świetne połączenie. 
    Początkowo było mi ciężko w to uwierzyć. Jednak kiedy Simon przygotował po raz pierwszy właśnie ten mix, odważyłam się spróbować i przepadłam totalnie.
    Nie jemy tych dań w każdy czwartek, wszystko z umiarem, żeby nie spowszedniało. Ale akurat jutro jest ten czwartek kiedy na naszym stole zagości ten tradycyjny lunch i już się nie mogę doczekać.

    Przepis pochodzi z książki kucharskiej Mat och Minnen autorstwa Tore Wretmana. Tore Wretman to taki szwedzki Robert Makłowicz lat 50-tych. Znany szwedzki kucharz-celebryta, autor pierwszego programu radiowego i telewizyjnego o gotowaniu.

    A i wiecie co jest szwedzkim składnikiem, który sprawia, że tutejsza grochówka jest wyjatkowa dobra – szwedzka musztarda!

    Jeżeli zgłodnieliście i macie ochotę przetestować ten przepis, dajcie znać to podeślę!

    Ärtsoppa och pannkakor

    Det äter alla på torsdagar i Sverige. Traditionen har sina rötter i medeltiden då Sverige var katolskt och fredagen var dagen för att fasta. Dagen innan fastan åt man sig mätt med fet soppa och pannkakor till efterrätt. Varför blev det just pannkakor? Svårt att hitta några bra källor som talar om det. Och för mig var det även svårt att tänka sig äta den kombinationen för ett tag sedan. Men när min sambo lagade soppan och serverade med en extra god senap och sedan fixade pannkakor till, blev jag helt såld på den svenska traditionella torsdagslunchen. Receptet min sambo använder kommer från Tore Wretmans kokbok. Han var Sveriges första “kändiskock” och programledare för ett matradioprogram på 1950-talet och sedan även för det första matlagningsprogrammet på teve.

    Vi äter inte samma lunch varje torsdag. Men nu på torsdag kör vi det traditionella. Jag ser verkligen fram emot det!

    Naleśniki / Pannkakor

    Tacofredag czyli piątek z tacos

    Od ponad 30 lat nieodłącznym elementem szwedzkich piątków jest tacos. Tradycję tę Szwedzi zawdzięczają mężczyźnie o imieniu Lars-Olof Mattsson.

    Matsson w 1989 roku przejął po swoim ojcu firmę Nordfalks specjalizującą się początkowo w sprzedaży przypraw, a następnie postanowił rozszerzyć jej działalność, wprowadzając na rynek szwedzki texmex.

    Do tego kroku mieli zainspirować go znajomi ze Szwajcarii. Pewnego dnia Matsson otrzymał od nich zaproszenie na kolację z obietnicą wyśmienitego wieczoru, podczas któego zaserwowali właśnie tacos. Idea piątkowego wieczoru spędzonego w gronie bliskich przy szybkim, smacznym i przyprawionym w ciekawy sposób posiłku wydała się Mattsonowi idealna jako baza dla kampanii reklamowej, która miała na celu zachęcenie Szwedów do rozpoczęcia weekendowego lenistwa właśnie w towarzystwie teksykańsko-meksykańskich produktów.

    Kampania okazała się sukcesem, a taco nazywane jest obecnie szwedzką potrawą narodową. Firma Nordfalks zmieniła nazwę na Santa Maria i na jej stronie można obecnie znaleźć najróżniejsze przepisy na taco.

    U nas też taco gości. Czasem w piątek, czasem w niedzielę. Zależy kiedy nas najdzie ochota.

    Smacznego i oby reszta tygodnia mijała Wam pysznie!

    Tacofredag

    Det behöver jag inte förklara på svenska för alla svenskar vet vad tacofredag innebär. Den traditionen har vi inte i Polen. Men vem vet, det kanske kommer någon gång. Kanske någon polack lyckas marknadsföra texmex så briljant som Lars-Olof Mattsson – Santa Marias grundare. Att få folk att förknippa den snabba och enkla maträtten med fredagsmys och en mysig måltid med nära och kära gjorde ju Santa Maria till ett miljardföretag. Och nu när vi äter tacos på fredagar har vi just Santa Marias produkter på våra bord.

     Smaklig måltid och ha en fortsatt trevlig vecka!

  • Culture,  Food,  Halmstad

    Najlepsza semla w mieście/ Den bästa semlan i stan

    Semladagen!

    W tym roku nasze żoładki pochłonęły wiele semli. Rzekłabym nawet, że zbyt wiele. Nie będę tutaj podawać dokładnych liczb, żeby samej siebie nie przerazić, (zwłaszcza, że wczoraj przeczytałam, że jedna samla pochłania połowę zapotrzebowania kalorycznego przeciętnego pracownika biurowego) ale wyjaśnię Wam co było powodem tego przekraczającego granice normalności przedpostnego obżarstwa.

    I år har våra magsäckar fått bearbeta många semlor. Jag skulle även säga att det blev alldeles FÖR många. Jag kommer inte ge er exakta siffror, och detta mestadels eftersom jag själv är rädd att erkänna det…. Speciellt när jag tänker på en artikel om semlor som jag läste igår där det stod att en semla motsvarar hälften av dagens kaloribehov hos en kontorsarbetare.
    Men jag ska förklara vad var anledningen till att vi har syndat med frosseri lite extra det här året
    .

    Halmstads konditorier

    Halmstad, miasto w którym przyszło mi mieszkać trochę przez przypadek, trochę bo los tak chciał (a ja z natury już jestem taka, że zwykle chętnie chodzę się na to co podsuwa los) jest dla mnie wciąż pod wieloma względami nowym miejscem. Chociaż spędziłam tutaj już ponad dwa lata i staram się aktywnie wykorzystywać czas odkrywając lokalne perełki to ciagle napotykam na rzeczy nowe, jeszcze nie zbadane i nie odkryte.

    Halmstad, staden där jag bor, och där jag har hamnat, dels av en slump och dels för att ödet ville det, är fortfarande ganska ny för mig. Även om jag har bott här i över 2 år och har utforskat området aktivt genom att spana på stadens dolda pärlor och upptäcka dem, finns det fortfarande ganska mycket kvar att undersöka och testa.

    W tym roku doszłam do wniosku, że chciałabym poznać bliżej lokalny przemysł cukierniczy i tak o to powstał projekt pod tytułem: najlepsza semla w mieście. Projekt prywatny, ocena, którą tutaj zaprezentujemy będzie więc totalnie subiektywna, ale sprawił nam wiele frajdy i radości, że możemy wesprzeć lokalne przedsiębiorstwa, zwłaszcza w tym szczególnie trudnym dla nich okresie.

    I år bestämde jag mig att utforska stadens konditorier och så föddes idén till projektet: den bästa semlan i stan. Det är ett privat projekt så alla omdömen jag kommer presentera här är subjektiva. Att hålla på med det projektet var ett stort nöje och det kändes riktigt bra att kunna stödja lokala konditorier med några extra köp särskilt nu när besök på ett café eller ett konditori förknippas med risk.

    Feldts, Halmstad

    Na naszej liście cukierni do przetestowania znalazły się: Östras Bröd, Konditori Regnbågen, Paulssons konditori, Fribergs konditori i Feldts. Obiektem naszego badania została semla klasyczna, chociaż na rynku coraz bardziej popularne stają się nowe warianty tego wypieku, prinsessemle, semlawraps i semlohotdogi i inne dziwności. Dzisiaj z okazji tłustego wtorku jury w składzie mój sambo i ja zgromadziło się by dyskutować i wybrać tę najlepszą, tę która zostanie naszą królową tłustych wtorków na przyszłość. And the winner is ….

    ….a właściwie the winners are… bo mamy dwie królowe, każdy ma swoją. Moim numerem jeden została semla z Paulssons konditori, na drugim miejscu wylądowała Feldts, a ostatnie miejsce na podium zdobyła Östras.
    Mój sambo podarowałby złoty medal Feldts, srebrny Paulssons a brązowy Östras. A czy Wy już zjedliście swoją ulubioną semlę?

    På vår lista över konditorierna i Halmstad som vi ville testa hamnade: Östras Bröd, Konditori Regnbågen, Paulssons konditori, Fribergs konditori och Feldts. Vårt forskningsobjekt blev den klassiska semlan. Idag samlades juryn (alltså min sambo och jag) för att diskutera och välja ut den bästa. Den som kommer bli vår semmeldrottning och som kommer ge det lilla extra till fettisdagar i framtiden. And the winner is….

    …eller jag bör snarare säga the winners are… för vi har två semmeldrottningar.
    Paulssons semla blev mitt nummer ett, Feldts nummer två och Östras nummer tre. Min sambo skulle tilldela guldmedaljen till Feldts, silver till Paulssons och brons till Östras.

    Vilken är din favoritsemla?

    Paulssons semla
  • Culture,  Food

    Den perfekta fastlagsbullen/ Idealna przedpostna przekąska

    “Co kraj to obyczaj”, rzecze dobrze znane polskie porzekadło. Polski tłusty czwartek już za nami. Podczas gdy niemal wszystkie pączki w Polsce zostały zjedzone i nadchodzi czas postnych wyrzeczeń, Szwedzi dopiero wyczekują na swój tłusty wtorek, bo ten przypada na dzień przed środą popielcową. Do mojego szwedzkiego życia staram się wplatać ulubione polskie tradycje. Tłusty czwartek zdecydowanie do takich należy, dlatego w tym roku postanowiłam spróbować stworzyć połączenie semli i pączka. Efekty eksperymentu widzicie na załączonym obrazku. Pączek wypełniony masą migdałową i bitą śmietaną z dodatkiem wanilii, udekorowany cukrem pudrem.

    Do eksperymentowania zainspirowała mnie ambasada Szwecji w Polsce, która na swojej stronie opublikowała przepis na ten ciekawy wypiek, zwany semlączkiem. Po zmodyfikowaniu nieco przepisu według własnych preferencji udało się wyczarować ten polsko-szwedzki przedpostny rarytas.

    Smakującym przypadł do gustu, więc wszystko wskazuje na to, że tradycja zagości u nas na dłużej.

    Andra länder, andra seder. I Polen firar man fettorsdagen , torsdagen innan fastan.  Den dagen frossar man i oräkneliga mängder av munkar.   De polska munkarna (pączki) görs av jäsdeg som fylls med rosmarmelad, ägglikörkräm, eller annat gott och friteras sedan i olja. Fettorsdagan har polackerna redan bakom sig. Alla har troligtvis redan ätit sina favoritmunkar och nu är det dags att göra sig redo för fastan. Den svenska fettisdagen kommer inom kort  och vi har redan testat en del semlor för att få veta vilken som smakar bäst. Den bästa får vi unna oss på tisdag. Men  i år  gjorde jag även ett försök i att kombinera den polska och den svenska traditionen. Resultatet ser ni på bilden ovan. En polsk munk delad i två delar och fylld med marsipan och grädde.  

     Inspirationen kom från Sveriges ambassad i Polens webbsida. De la upp ett recept på så kallad semlączek (semla + pączek) och jag kunde inte låta bli att prova. Vi har  gjort några ändringar i receptet så att det stämde överens med våra  smaklökspreferenser.  Och resultatet blev tillfredställande! De som har smakat, tyckte om den ovanliga kombinationen så allt tyder på att det blir en ny tradition hemma hos oss.